Twórca: L. Frank Baum
Źródło: The Wonderful Wizard of Oz (powieść)
Data: 1900
Wprowadzenie
Pełne imię bohaterki to Dorothy Gale. Jest małą dziewczynką z Kansas, którą cyklon przenosi do magicznej krainy Oz w baśni dla dzieci autorstwa L. Franka Bauma (obecnie uznawanej za ponadczasową klasykę, choć przez długi czas była lekceważona przez ambitnych krytyków i bibliotekarzy).
Podczas swojej podróży Żółtą Ceglaną Drogą do Szmaragdowego Miasta Dorota spotyka Stracha na Wróble, Blaszanego Drwala, Tchórzliwego Lwa, a w końcu samego Czarnoksiężnika z Oz.
Opowieść okazała się niezwykle popularna i stała się najsłynniejszą współczesną amerykańską baśnią.
Kontynuacje autorstwa L. Franka Bauma
Baum napisał jeszcze trzynaście kontynuacji:
- The Marvelous Land of Oz (1904), która zawiera osobliwy motyw transpłciowości – opowiada głównie o chłopcu imieniem Tip, przemienionym w piękną księżniczkę.
- Ozma of Oz (1907), ponownie wprowadzająca Dorotę oraz nowe postacie, takie jak kura Billina i mechaniczny Tik-Tok.
- Dorothy and the Wizard in Oz (1908)
- The Road to Oz (1909)
- The Emerald City of Oz (1910), w której Dorota sprowadza do Oz swoją ciotkę Em i wuja Henry’ego z Kansas.
- The Patchwork Girl of Oz (1913)
- Tik-Tok of Oz (1914)
- The Scarecrow of Oz (1915)
- Rinkitink in Oz (1916)
- The Lost Princess of Oz (1917)
- The Tin Woodman of Oz (1918)
- The Magic of Oz (1919)
- pośmiertnie wydana Glinda of Oz (1920)
Wszystkie te książki, z wyjątkiem pierwszej, zostały zilustrowane przez Johna R. Neilla.
Co najmniej trzy z tych historii zostały zaadaptowane na sztuki teatralne jeszcze za życia Bauma, a sam autor eksperymentował również z realizacją krótkich filmów poświęconych bohaterom Oz.
Kontynuacje po śmierci Bauma
Do czasu śmierci Bauma kraina Oz stała się amerykańską instytucją, dlatego jego wydawcy szybko powierzyli innemu pisarzowi kontynuowanie serii.
Ruth Plumly Thompson napisała łącznie dwadzieścia jeden książek o Oz, z których pierwszych sześć to:
- The Royal Book of Oz (1921)
- Kabumpo of Oz (1922)
- The Cowardly Lion of Oz (1923)
- Grampa in Oz (1924)
- The Lost King of Oz (1925)
- The Hungry Tiger of Oz (1926)
Po zakończeniu pracy przez Thompson w 1939 roku ilustrator John R. Neill napisał jeszcze trzy kolejne tomy cyklu.
Od tego czasu ukazywały się sporadyczne kontynuacje autorstwa innych pisarzy, w tym także prawnuka Bauma, Rogera S. Bauma:
- Dorothy of Oz (1989)
- The Rewolf of Oz (1990)
Bardziej osobliwym przykładem (przeznaczonym dla dorosłych) jest A Barnstormer in Oz (1982) autorstwa Philipa José Farmera, przedstawiająca rzekome przygody syna Doroty, Hanka.
Adaptacje filmowe
W kinie Dorota została na zawsze utożsamiona z młodą Judy Garland, która zagrała ją w musicalu The Wizard of Oz (1939). Utwór „Over the Rainbow” oraz pozostałe piosenki Harolda Arlena i E. Y. Harburga, napisane na potrzeby tej barwnej produkcji, od tamtej pory wykorzystywane są również w scenicznych adaptacjach tej historii.
W animowanym filmie Journey Back to Oz (1974) głosu Dorocie użyczyła Liza Minnelli, córka Judy Garland.
Film The Wiz (1978) powstał na podstawie musicalu scenicznego, który przenosi akcję oryginalnej historii o Oz do Nowego Jorku. W produkcji wystąpiła wyłącznie czarnoskóra obsada, a rolę Doroty zagrała Diana Ross.
Późniejszy przebój wytwórni Disney, Return to Oz (1985), zrealizowano z udziałem młodej aktorki Fairuzy Balk.