Twórca: J. M. Barrie
Źródło: The Little White Bird (powieść)
Data: 1902
Wprowadzenie
Piotruś Pan to chłopiec, który nigdy nie dorasta. Jako niemowlę zaprzyjaźnia się z wróżkami w Kensington Gardens, a one zaczynają traktować go niemal jak jednego z własnych. W jego najbardziej znanej przygodzie zabiera Wendy Darling i jej dwóch młodszych braci do Nibylandii, gdzie spotykają złowrogiego Kapitana Haka.
Powstanie postaci
Piotruś został stworzony przez Barriego w powieści The Little White Bird, której odpowiednie rozdziały zostały później wydane jako ilustrowana książka dla dzieci Peter Pan in Kensington Gardens (1906) z ilustracjami Arthura Rackhama.
Wyobraźnię Barriego zawładnęła postać magicznego chłopca-wróżki i uczynił go głównym bohaterem niezwykle rozbudowanej sztuki teatralnej Peter Pan, or The Boy Who Wouldn’t Grow Up (1904). To właśnie w tej sztuce Barrie wprowadził dzieci Darlingów i ich psa Nanę, wróżkę Dzwoneczek oraz pirackiego przywódcę Kapitana Haka.
Później przekształcił sztukę w powieść Piotruś Pan i Wendy (1911), zawierającą wiele nowego materiału. Ze względu na swoją objętość i złożoność książka była często skracana lub „opowiadana na nowo” przez innych autorów – podobnie jak sztuka teatralna doczekała się licznych adaptacji podczas kolejnych wystawień.
Adaptacje filmowe i teatralne
Pierwsza ekranizacja sztuki powstała w 1924 roku, a w rolę Piotrusia wcieliła się Betty Bronson (z czasem przyjęło się, że chłopca odgrywa aktorka). Następnie J. M. Barrie rozbudował mit Piotrusia Pana, pisząc własny scenariusz filmowy (nigdy niezrealizowany) oraz publikując nową książkową wersję sztuki (1928). Oba dzieła zawierały nowe szczegóły, które zostały później wykorzystane w kolejnych inscenizacjach teatralnych (szczególnie w przedstawieniu Royal Shakespeare Company z 1982 roku, określonym przez jednego z krytyków jako „narodowe arcydzieło”).
Najbardziej znaną ekranizacją pozostaje pełnometrażowy film animowany wytwórni Walta Disneya Piotruś Pan (1953). Powstała także amerykańska produkcja telewizyjna (1955) z Mary Martin oraz brytyjski film telewizyjny (1976), w którym wystąpiła Mia Farrow.
W 1991 roku Steven Spielberg przywrócił Piotrusia Pana i pirackiego kapitana w swoim nieudanym filmowym widowisku Hook. Robin Williams zagrał amerykańską, dojrzałą wersję Piotrusia, który po przeniesieniu do Nibylandii na nowo odkrywa swoje magiczne dzieciństwo.
Dziedzictwo
Pomnik Piotrusia Pana, ufundowany przez Barriego w 1912 roku, do dziś stoi w Kensington Gardens.
W ostatnich latach Piotruś Pan stał się wdzięcznym tematem badań psychologów i krytyków literackich zajmujących się psychologią. Jego imieniem nazwano przynajmniej jeden „syndrom”, a krytyczka Jacqueline Rose poświęciła mu obszerną analizę w książce The Case of Peter Pan, or The Impossibility of Children’s Fiction (1984).
Kontynuacją napisaną przez innego autora jest powieść Peter Pan and the Only Children (1987) autorstwa Gilberta Adaira.