Twórca: H. Rider Haggard
Źródło: Kopalnie króla Salomona (powieść)
Data: 1885
Wprowadzenie
Allan Quatermain to doświadczony myśliwy, niewysokiego wzrostu, lecz niezwykle odważny, znany rdzennym mieszkańcom południowej Afryki jako „Macumazahn… w potocznym angielskim: ten, który ma oczy szeroko otwarte”. Jest bohaterem i narratorem serii przygodowych powieści fantasy Haggarda, zapoczątkowanej niezwykle popularnymi Kopalniami króla Salomona.
Wraz ze swoim przewodnikiem, majestatycznym Umbopą, oraz towarzyszami, szlachetnymi Anglikami sir Henrym Curtisem i kapitanem Johnem Goodem, Quatermain przemierza niezbadaną część Afryki w poszukiwaniu zaginionych kopalni diamentów biblijnego króla Salomona. W kontynuacji zatytułowanej Allan Quatermain (1887) odwiedza od dawna zaginioną krainę Zu-Vendis w towarzystwie bohaterskiego zuluskiego wojownika Umslopogaasa, a pod koniec tej powieści „redaktor” informuje, że Allan zmarł.
Pomimo tak wczesnego uśmiercenia swojego najbardziej lubianego bohatera Haggard napisał jeszcze dwanaście książek opisujących wcześniejsze przygody Quatermaina.
Dalsze powieści
Wiele z tych utworów ma wyraźnie nadprzyrodzony charakter. Są to: Maiwa’s Revenge (1888), Allan’s Wife (1889), Marie (1912), Child of Storm (1913), The Holy Flower (1915), The Ivory Child (1916), Finished (1917), The Ancient Allan (1920) – w której Quatermain „śni”, że przenosi się do Egiptu faraonów – She and Allan (1921) – ważna powieść typu crossover, w której on i Umslopogaas spotykają nieśmiertelną białą królową Ayeshę – Heu-Heu (1924), The Treasure of the Lake (1926) oraz Allan and the Ice Gods (1927) – kolejną opowieść o podróży w czasie, której fabułę Haggardowi pomógł opracować Rudyard Kipling.
Recepcja i adaptacje
Pierwsza powieść o Allanie Quatermainie pozostaje nieprzerwanie w druku od ponad stu lat, chociaż większość pozostałych książek jest dziś rzadko czytana. W filmowej adaptacji Kopalni króla Salomona (1937) w Quatermaina wcielił się Cedric Hardwicke. W remake’u z 1950 roku zagrał go Stewart Granger, jednak niezbyt przekonująco.
Rozczarowujący remake z okazji stulecia powieści (1985) przyniósł jeszcze mniej przekonującą kreację Richarda Chamberlaina – Quatermain został w nim przedstawiony jako amerykański poszukiwacz przygód wzorowany na Indianie Jonesie. Nieudaną kontynuacją tego filmu był Allan Quatermain and the Lost City of Gold (1986), również z Chamberlainem w roli głównej. Powstał także film King Solomon’s Treasure (1977), w którym rolę Quatermaina zagrał David McCallum.
Autor zwraca uwagę, że w książkach poświęconych filmowi i podobnych publikacjach nazwisko bohatera jest z przygnębiającą regularnością błędnie zapisywane jako „Quartermain”; podkreśla, że przed literą „t” nie powinno znajdować się „r”.