Niebo nad Berlinem (niem. Der Himmel über Berlin, ang. Wings of Desire) to niemiecki film fantasy filozoficznej z 1987 roku w reżyserii Wima Wendersa. Scenariusz napisali Wim Wenders i Peter Handke, a w rolach głównych wystąpili Bruno Ganz, Solveig Dommartin i Otto Sander. Film trwa 130 minut i przedstawia historię anioła, który pod wpływem miłości pragnie porzucić swoją nadprzyrodzoną egzystencję i stać się człowiekiem.
Fabuła
Akcja filmu rozgrywa się w Berlinie, gdzie przebywają dwaj aniołowie. Jeden z nich zakochuje się w artystce cyrkowej i zaczyna rozważać możliwość przyjęcia ludzkiej postaci.
Uczucie do kobiety staje się przyczyną jego pragnienia przemiany. Anioł postanawia zrezygnować z dotychczasowego sposobu istnienia, aby móc doświadczyć ludzkiego życia.
Ważną część opowieści stanowią rozmowy obu aniołów, którzy zastanawiają się nad znaczeniem takiej decyzji oraz jej konsekwencjami. Ich rozważania nadają historii charakter filozoficzny, a fantastyczny motyw przemiany staje się podstawą refleksji nad ludzką egzystencją.
Motywy fantastyczne i filozoficzne
Centralnym elementem fantastycznym filmu jest obecność aniołów w świecie ludzi. Bohaterowie należą do rzeczywistości nadprzyrodzonej, lecz jeden z nich pragnie przekroczyć granicę oddzielającą go od człowieczeństwa.
Motyw ten zostaje połączony z historią miłosną. Uczucie do artystki cyrkowej skłania anioła do zakwestionowania własnej natury i rozważenia możliwości życia jako człowiek.
Film koncentruje się przede wszystkim na filozoficznych konsekwencjach tego wyboru. Rozmowy aniołów stanowią istotny element narracji, a nadprzyrodzona sytuacja bohaterów pozwala przedstawić zagadnienie ludzkiej egzystencji z odmiennej perspektywy.
Forma i realizacja
Niebo nad Berlinem wyróżnia się kontemplacyjnym charakterem oraz rozbudowaną warstwą wizualną. Część filmu została zrealizowana w technice czarno-białej, co stanowi jeden z charakterystycznych elementów jego stylistyki.
Wim Wenders podporządkował sposób przedstawienia wydarzeń filozoficznemu charakterowi opowieści. Znaczną część filmu zajmują rozmowy i rozważania bohaterów, jednak sugestywna oprawa wizualna nadaje im filmową atrakcyjność.
W materiale źródłowym produkcję oceniono jako subtelne i wartościowe dzieło filozoficzne, wyróżniające się umiejętnym połączeniem refleksyjnej narracji z obrazem.
Kontynuacja
W 1993 roku powstała kontynuacja zatytułowana Tak daleko, tak blisko (ang. Faraway, So Close!). Jej głównym bohaterem został drugi z aniołów, który postanawia pójść w ślady swojego towarzysza i również stać się człowiekiem.
W tym czasie pierwszy anioł prowadzi już pizzerię, co ukazuje jego dalsze życie po porzuceniu nadprzyrodzonej egzystencji.
Kontynuacja trwa 164 minuty i w jeszcze większym stopniu rozwija filozoficzne rozważania obecne w pierwowzorze. Jej znaczna długość oraz powracające refleksje spotkały się jednak z mniej przychylnym odbiorem.
W materiale źródłowym zwrócono uwagę, że druga część nie dorównała pierwszej pod względem sugestywności i niezwykłej atmosfery, a powtarzalność filozoficznych rozważań wystawiła cierpliwość części widzów na próbę.
Bibliografia
- Pringle, David, et al. The Ultimate Encyclopedia of Fantasy: The definitive illustrated guide. London: Headline, 2021.