Prospero’s Books to brytyjski film fantasy z 1991 roku w reżyserii Petera Greenawaya, który był również autorem scenariusza. W roli głównej wystąpił John Gielgud. Film trwa 124 minuty i stanowi ekranizację dramatu The Tempest Williama Shakespeare’a, łączącą elementy magii, mistycyzmu i teatru z eksperymentalną formą filmową.
Fabuła i adaptacja literacka
Głównym bohaterem jest Prospero, mag od wielu lat przebywający na wygnaniu. Jego życie zmienia się, gdy na zamieszkiwaną przez niego wyspę przybywa syn jego wroga.
Córka Prospera zakochuje się w przybyszu, co wywołuje gniew czarodzieja. Konflikt rodzinny i uczuciowy stanowi jeden z głównych elementów opowieści.
Adaptacja Greenawaya zachowuje stosunkowo dużą wierność fabule dramatu Shakespeare’a, jednak znacząco odbiega od pierwowzoru pod względem sposobu przedstawiania wydarzeń. Reżyser podporządkował ekranową interpretację własnej koncepcji wizualnej, wykorzystując różnorodne formy ekspresji artystycznej.
Forma filmowa
Prospero’s Books wyróżnia się rozbudowaną, silnie stylizowaną oprawą wizualną. Wydarzenia przedstawiane są za pomocą różnych środków artystycznych, obejmujących między innymi pantomimę, taniec i animację.
Szczególną cechą filmu jest sposób wykorzystania dialogów. Wszystkie kwestie wypowiada John Gielgud jako Prospero, który pełni zarazem funkcję narratora opowiadającego historię widzom.
Połączenie odmiennych technik przedstawiania wydarzeń nadaje produkcji charakter eksperymentalny. Obraz, ruch i narracja słowna współtworzą rozbudowaną interpretację dramatu, w której warstwa wizualna ma znaczenie równie istotne jak sama fabuła.
Motywy mistyczne
Ważnym elementem filmu jest mistycyzm, czerpiący z nauk kabały. Odniesienia do tej tradycji przenikają przedstawioną historię i współtworzą jej atmosferę.
Postać Prospera jako maga pozostaje centralnym elementem fantastycznym opowieści. Jego historia została osadzona w rzeczywistości, w której motywy magiczne łączą się z mistycznymi treściami oraz wysoce symboliczną formą przedstawienia.
Odbiór i znaczenie
Ekranizacja Greenawaya wzbudziła kontrowersje ze względu na niekonwencjonalne podejście do dzieła Shakespeare’a. Pomimo zachowania zasadniczej fabuły oryginału film wyróżnia się daleko idącymi przekształceniami wizualnymi.
W materiale źródłowym szczególnie wysoko oceniono jego stronę plastyczną, bogactwo kolorów oraz różnorodność zastosowanych środków artystycznych. Zwrócono również uwagę na wymagający charakter produkcji, której eksperymentalna forma może utrudniać odbiór.
Prospero’s Books uznano za ważne osiągnięcie filmowe, wyróżniające się konsekwentnie artystycznym podejściem do adaptacji literackiej i oryginalnym połączeniem fantastyki z różnymi dziedzinami sztuki.
Bibliografia
- Pringle, David, et al. The Ultimate Encyclopedia of Fantasy: The definitive illustrated guide. London: Headline, 2021.