Dzień świstaka (ang. Groundhog Day) to amerykański film fantasy komediowej z 1993 roku w reżyserii Harolda Ramisa. Scenariusz napisali Harold Ramis i Danny Rubin, a w rolach głównych wystąpili Bill Murray i Andie MacDowell. Film trwa 101 minut i przedstawia historię reportera telewizyjnego uwięzionego w pętli czasowej, zmuszającej go do wielokrotnego przeżywania tego samego dnia.
Fabuła
Głównym bohaterem jest samolubny i nieprzyjemny w kontaktach z innymi reporter telewizyjny, grany przez Billa Murraya. Jego życie zmienia się, gdy odkrywa, że każdy kolejny dzień jest powtórzeniem poprzedniego.
Początkowo mężczyzna próbuje znaleźć sposób na wydostanie się z pętli czasowej. Podejmuje rozmaite działania, usiłując przerwać niekończący się cykl lub wykorzystać niezwykłą sytuację do realizacji własnych pragnień.
Kolejne niepowodzenia prowadzą jednak do zmiany jego postępowania. Zamiast koncentrować się na osobistych korzyściach, bohater zaczyna pracować nad własnym charakterem i pomagać innym ludziom. Dopiero ta przemiana pozwala mu ostatecznie uwolnić się z pętli.
Według obliczeń opublikowanych na stronie Wolf Gnards bohater spędził w powtarzającym się dniu osiem lat, osiem miesięcy i szesnaście dni.
Motyw pętli czasowej
Podstawowym elementem fantastycznym filmu jest pętla czasowa, w której ten sam dzień powtarza się niezależnie od działań głównego bohatera.
Niezwykłe zjawisko daje reporterowi możliwość wielokrotnego podejmowania prób zmiany przebiegu wydarzeń. Początkowo wykorzystuje on tę sytuację do poszukiwania sposobu ucieczki oraz osiągania osobistych korzyści.
Z czasem powtarzalność doświadczeń staje się podstawą jego przemiany. Bohater stopniowo rezygnuje z egoistycznego postępowania, koncentrując się na samodoskonaleniu i pomocy innym.
Znaczenie i odbiór
Motyw pętli czasowej pojawiał się w fantastyce przed premierą Dnia świstaka, jednak film Harolda Ramisa został uznany za jeden z najbardziej przekonujących sposobów jego wykorzystania.
Produkcja zyskała status klasycznego przedstawienia tego motywu, stając się punktem odniesienia dla późniejszych opowieści opartych na powtarzaniu tego samego odcinka czasu.
W materiale źródłowym szczególnie wysoko oceniono występ Billa Murraya, którego umiejętności komediowe uznano za jeden z głównych czynników sukcesu filmu.
Zwrócono również uwagę na wcześniejsze wykorzystanie podobnego pomysłu w filmie science fiction 12:01, którego zasadniczą konstrukcję fabularną oceniono jako bardziej rozbudowaną. Mimo tego Dzień świstaka wyróżniono ze względu na sposób przedstawienia przemiany bohatera oraz trwałe znaczenie dla opowieści wykorzystujących motyw pętli czasowej.
Bibliografia
- Pringle, David, et al. The Ultimate Encyclopedia of Fantasy: The definitive illustrated guide. London: Headline, 2021.