Być jak John Malkovich (ang. Being John Malkovich) to amerykański film fantasy z 1999 roku w reżyserii Spike’a Jonze’a. Scenariusz napisał Charlie Kaufman, a w rolach głównych wystąpili John Cusack, Cameron Diaz, Catherine Keener i John Malkovich. Film trwa 113 minut i przedstawia historię lalkarza, który odkrywa tajemnicze przejście umożliwiające czasowe przejmowanie kontroli nad ciałem innego człowieka.
Fabuła
Głównym bohaterem jest Craig, ubogi lalkarz grany przez Johna Cusacka, który podejmuje pracę biurową w osobliwym przedsiębiorstwie. Podczas wykonywania obowiązków odkrywa ukryty portal prowadzący do umysłu aktora Johna Malkovicha.
Przejście pozwala osobie, która z niego korzysta, przez krótki czas kontrolować ciało aktora. Craig postanawia wykorzystać niezwykłe odkrycie do zarabiania pieniędzy, sprzedając innym możliwość doświadczenia życia Malkovicha.
Sytuacja komplikuje się, gdy Craig odkrywa, że za pośrednictwem portalu może również nawiązywać relacje seksualne z kobietami, wykorzystując ciało aktora. Z czasem postanawia przejąć nad nim całkowitą kontrolę i pozostać w nim na stałe.
Motywy fantastyczne
Centralnym elementem fantastycznym filmu jest portal umożliwiający przeniknięcie do umysłu innej osoby i przejęcie kontroli nad jej ciałem.
Motyw ten stanowi podstawę opowieści o manipulowaniu cudzą tożsamością oraz wykorzystywaniu niezwykłych możliwości do realizacji osobistych pragnień. Craig początkowo traktuje odkrycie jako źródło dochodu, lecz stopniowo zaczyna wykorzystywać je do coraz dalej idącego ingerowania w życie Malkovicha.
Ważną rolę odgrywa również różnica między czasowym doświadczeniem cudzej egzystencji a próbą trwałego zawłaszczenia ciała drugiego człowieka.
Konwencja i charakterystyka
Być jak John Malkovich łączy fantastykę z surrealistyczną komedią. Niezwykłe właściwości portalu zostają przedstawione w otoczeniu pozornie zwyczajnego miejsca pracy, co tworzy kontrast między codziennością a wydarzeniami nadprzyrodzonymi.
Film wykorzystuje motyw przejmowania cudzej tożsamości w sposób groteskowy, stopniowo rozwijając konsekwencje odkrycia dokonanego przez głównego bohatera.
W materiale źródłowym podkreślono osobliwość przedstawionej historii oraz jej niekonwencjonalny charakter, wynikający z połączenia fantastycznego pomysłu z problematyką kontroli nad cudzym ciałem.
Bibliografia
- Pringle, David, et al. The Ultimate Encyclopedia of Fantasy: The definitive illustrated guide. London: Headline, 2021.