Conan Barbarzyńca (ang. Conan the Barbarian) to amerykański film fantasy z 1982 roku w reżyserii Johna Miliusa, oparty na twórczości Roberta E. Howarda. Scenariusz napisali John Milius i Oliver Stone, a w rolach głównych wystąpili Arnold Schwarzenegger, James Earl Jones, Max von Sydow i Sandahl Bergman. Film trwa 129 minut i należy do nurtu magii i miecza (ang. sword and sorcery).
Fabuła
Głównym bohaterem jest Conan, wojownik pragnący zemścić się na złym czarnoksiężniku Thulsie Doomie, odpowiedzialnym za śmierć jego rodziców. W postać antagonisty wcielił się James Earl Jones.
Podczas swoich przygód Conan zdobywa cenny klejnot i uwalnia uwięzioną księżniczkę. W jego życiu ważną rolę odgrywa również ukochana, będąca złodziejką. Kobieta powraca zza grobu, aby pomóc mu podczas jednej z walk.
Istotnym elementem opowieści jest magia Thulsy Dooma, który potrafi przemienić się w olbrzymiego węża. Nadprzyrodzone zdolności czarnoksiężnika stanowią jedno z najważniejszych fantastycznych zagrożeń, z jakimi mierzy się Conan.
Adaptacja twórczości Roberta E. Howarda
Film stanowi próbę przeniesienia na ekran brutalnego i pełnego niebezpieczeństw świata opowiadań Roberta E. Howarda. Pomimo hollywoodzkiego budżetu odtworzenie charakterystycznej dla literackiego pierwowzoru konwencji sword and sorcery okazało się znacznym wyzwaniem.
Jedną z najważniejszych różnic między filmem a opowiadaniami jest sposób przedstawienia głównego bohatera. Literacki Conan był elokwentnym, obdarzonym urokiem osobistym awanturnikiem. W ekranizacji stał się przede wszystkim ponurym, małomównym wojownikiem, którego osobowość wyrażają głównie działania i zachowanie.
Na tę zmianę wpłynęły ograniczone umiejętności językowe Arnolda Schwarzeneggera, który w okresie realizacji filmu nie posługiwał się jeszcze swobodnie językiem angielskim. W rezultacie dialogi Conana zostały ograniczone, a większy nacisk położono na jego fizyczną obecność.
Stylistyka i efekty specjalne
John Milius inspirował się ilustracjami Franka Frazetty, przygotowanymi na okładki książkowych wydań opowiadań Howarda z lat sześćdziesiątych XX wieku. Prace te zdobyły samodzielną popularność i stały się istotnym punktem odniesienia dla wizualnego przedstawienia Conana.
Reżyser starał się odtworzyć ich charakterystyczną kompozycję, umieszczając Schwarzeneggera w centrum monumentalnych, starannie zaaranżowanych ujęć. Szczególną uwagę poświęcono muskularnej sylwetce aktora, jego postawie oraz surowemu wyrazowi twarzy.
Ważnym elementem filmu są efekty specjalne, zwłaszcza scena przemiany Thulsy Dooma w gigantycznego węża. Sekwencja ta została zrealizowana efektownie, jednak pozostaje stosunkowo odrębnym widowiskiem, słabo powiązanym z pozostałymi wydarzeniami.
W końcowej części opowieści liczba elementów nadprzyrodzonych jest ograniczona, co osłabia fantastyczny charakter kulminacyjnych wydarzeń.
Muzyka i znaczenie
Istotną rolę w budowaniu atmosfery filmu odegrała muzyka Basila Poledourisa. Monumentalna ścieżka dźwiękowa wzmacnia epicki charakter przygód Conana i stanowi jeden z najważniejszych elementów artystycznych produkcji.
Conan Barbarzyńca odegrał znaczącą rolę w rozwoju filmowej fantasy, przyczyniając się do utrzymania zainteresowania tradycyjnymi widowiskami magii i miecza w okresie poprzedzającym upowszechnienie komputerowych efektów specjalnych.
Pomimo trudności związanych z adaptacją prozy Howarda film stanowił istotną próbę przedstawienia klasycznej fantasy przygodowej za pomocą środków dostępnych kinu na początku lat osiemdziesiątych XX wieku.
Bibliografia
- Pringle, David, et al. The Ultimate Encyclopedia of Fantasy: The definitive illustrated guide. London: Headline, 2021.