Edward Nożycoręki (ang. Edward Scissorhands) to amerykański film fantasy z 1990 roku w reżyserii Tima Burtona. Scenariusz napisała Caroline Thompson, a w rolach głównych wystąpili Johnny Depp, Winona Ryder, Dianne Wiest i Vincent Price. Film trwa 98 minut i przedstawia historię sztucznie stworzonego człowieka, którego niezwykły wygląd i zdolności utrudniają mu odnalezienie miejsca w społeczeństwie.
Fabuła
Głównym bohaterem jest Edward, sztuczny człowiek, którego twórca pozostawił z nożycami zamiast dłoni. Odmienność fizyczna sprawia, że Edward żyje w odosobnieniu, z dala od innych ludzi.
Jego samotność kończy się, gdy zostaje przyjęty pod opiekę rodziny zamieszkującej spokojne przedmieścia. Początkowo niezwykły przybysz wzbudza zainteresowanie mieszkańców, którzy dostrzegają praktyczne zastosowania jego szczególnych umiejętności.
Edward wykorzystuje nożyce do strzyżenia żywopłotów, jednak z czasem jego zdolności stają się przedmiotem coraz większego zainteresowania otoczenia. Mieszkańcy zaczynają oczekiwać od niego kolejnych usług, wykorzystując jego talent do własnych potrzeb.
Sytuacja komplikuje się, gdy Edward zakochuje się w nastoletniej córce rodziny, która przyjęła go do swojego domu. Jego uczucie oraz trudności wynikające z fizycznej odmienności prowadzą do narastających problemów.
Dziewczyna obawia się, że Edward mógłby przypadkowo ją zranić, a jego nieumiejętność dostosowania się do oczekiwań otoczenia pogłębia konflikt między nim a mieszkańcami przedmieścia.
Motywy fantastyczne
Podstawowym elementem fantastycznym filmu jest postać sztucznie stworzonego człowieka, którego ciało nie zostało ukończone w sposób pozwalający mu funkcjonować tak jak inni ludzie.
Nożyce zastępujące dłonie Edwarda stanowią jednocześnie źródło jego niezwykłych zdolności i podstawową przeszkodę w nawiązywaniu bliskich relacji. Pozwalają mu wykonywać czynności wymagające precyzji, lecz utrudniają bezpieczny kontakt fizyczny z innymi osobami.
Istotnym motywem jest również zetknięcie niezwykłej istoty ze zwyczajnym społeczeństwem. Edward opuszcza odosobnienie i trafia do środowiska, które początkowo fascynuje się jego odmiennością, a następnie zaczyna wykorzystywać jego umiejętności.
Fantastyczna sytuacja bohatera zostaje połączona z historią miłosną, w której fizyczna odmienność staje się przeszkodą w realizacji uczucia.
Konwencja i stylistyka
Edward Nożycoręki łączy elementy baśni, romansu i fantastyki o melancholijnym charakterze. Niezwykły bohater zostaje umieszczony w codziennym otoczeniu amerykańskich przedmieść, co pozwala zestawić jego odmienność z zachowaniem zwyczajnych ludzi.
Film wyróżnia się charakterystyczną dla Tima Burtona stylistyką, opartą na połączeniu dziwaczności, groteski i emocjonalnej wrażliwości.
Centralne znaczenie ma kontrast między łagodnym usposobieniem Edwarda a niebezpiecznym wyglądem jego dłoni. Bohater budzi zainteresowanie i niepokój, mimo że jego działania wynikają przede wszystkim z potrzeby akceptacji i bliskości.
Realizacja i odbiór
W materiale źródłowym Edwarda Nożycorękiego oceniono jako wyjątkowo udane połączenie fantastyki z sentymentalną historią miłosną. Szczególnie podkreślono oryginalność pomysłu oraz charakterystyczną stylistykę reżysera.
Film przyczynił się do ugruntowania pozycji Tima Burtona jako twórcy wyróżniającego się indywidualnym podejściem do kina fantastycznego.
Pozytywnie oceniono również występ Johnny’ego Deppa, którego kreacja Edwarda została uznana za jedną z najważniejszych ról w jego dorobku.
Produkcja stanowi przykład fantasy, w której niezwykłe cechy fizyczne bohatera służą przedstawieniu historii o samotności, miłości i trudnościach związanych z funkcjonowaniem wśród innych ludzi.
Bibliografia
- Pringle, David, et al. The Ultimate Encyclopedia of Fantasy: The definitive illustrated guide. London: Headline, 2021.