amerykański powieściopisarz
Data urodzenia: 1916
Data śmierci: 2013
Początki twórczości
Rozpoczynając karierę jako autor krótkich utworów science fiction, a później stając się jednym z najważniejszych twórców tego gatunku, Jack Vance już w swojej pierwszej opublikowanej książce ujawnił niezwykły talent do fantasy:
The Dying Earth (1950)
Powiązane ze sobą opowiadania przedstawiały Ziemię odległej przyszłości, oświetlaną gasnącym czerwonym słońcem, gdzie w ostatnim zmierzchu cywilizacji, podobnie jak u jej zarania, rozkwitają mity i magia.
Na szczególną uwagę zasługiwał pełen ironii, erudycji i zamiłowania do egzotycznego słownictwa styl narracji.
Późniejsze kontynuacje
Kolejne, pełne humoru kontynuacje wykorzystywały ten sam świat i epizodyczną strukturę opowieści, wzbogacając je o bardziej rozbudowane elementy komediowe.
The Eyes of the Overworld
Powieść:
The Eyes of the Overworld (1966)
przedstawiła łotrzykowskiego antybohatera Cugela Sprytnego, którego kolejne próby przechytrzenia czarodziejów i potworów zazwyczaj kończą się tym, że sam pada ofiarą własnej przebiegłości.
Jednym z najbardziej osobliwych epizodów jest historia czarodzieja próbującego zdobyć władzę nad Całością – całym wszechświatem – poprzez ucieleśnienie jej w postaci galaretowatej istoty przypominającej meduzę. Cugel, odnajdując ją w chwili skrajnego głodu, po prostu ją zjada.
A Quest for Simbilis
Jedna z opowieści związanych z:
The Eyes of the Overworld
została rozwinięta w powieści:
A Quest for Simbilis (1974)
napisanej za zgodą Jacka Vance’a przez Michaela Sheę, który świadomie naśladował styl autora.
Później Vance stworzył własną, znacznie bardziej dopracowaną kontynuację zatytułowaną Cugel’s Saga (1983), przedstawiającą jedne z najlepszych przygód tego bohatera.
Pozostałe utwory
Do późniejszych dzieł autora należy również:
The Last Castle (1966)
nagrodzona Hugo Award.
Jack Vance stworzył także:
serię The Demon Princes
oraz:
trylogię Lyonesse
obejmującą powieści:
Suldrun’s Garden (1983)
The Green Pearl (1985)
Madouc (1989)
Seria „Lyonesse”
Akcja trylogii Lyonesse rozgrywa się na Starszych Wyspach, położonych na zachód od Francji i kanału La Manche, które – podobnie jak Atlantyda – zatonęły w czasach poprzedzających legendę arturiańską i częściowo ją zapowiadają.
Napięcia pomiędzy dziesięcioma królestwami archipelagu prowadzą do wyrafinowanej dyplomacji, uprzejmie skrywanych okrucieństw, strategicznych manewrów oraz wojen. Sytuację dodatkowo komplikują liczni czarodzieje, którzy pragną ingerować w wydarzenia, choć teoretycznie nie wolno im tego czynić.
Kapryśny i złośliwy lud wróżek, mroczne przepowiednie, klątwy oraz magiczne przedmioty splatają się z motywem potężnego śpiącego, spoczywającego w kajdanach pod powierzchnią morza i oczekującego na nadejście swojej godziny.
Styl
Jack Vance bywał krytykowany za niezmiennie wyrafinowany styl dialogów, w których nawet rozwścieczeni królowie wypowiadają się z zabójczą elegancją, przypominającą sposób prowadzenia dialogów w chińskich opowieściach fantasy Ernesta Bramaha.
Do jego twórczości dla młodszych czytelników należy:
The World’s Last Tidyup (1958)
oraz inne utwory świadczące o jego niezwykłym panowaniu nad językiem.
Podobnie jak wspomniani wcześniej autorzy, Vance świadomie zachowywał dystans wobec bezpośrednich emocji swoich bohaterów.
Znaczenie twórczości
Jack Vance wywarł ogromny wpływ na rozwój literatury fantastycznej i pozostaje niekwestionowanym mistrzem eleganckiej prozy.