Niekończąca się opowieść (ang. The Neverending Story) to zachodnioniemiecki film fantasy z 1984 roku w reżyserii Wolfganga Petersena, który był również autorem scenariusza. W rolach głównych wystąpili Noah Hathaway, Barret Oliver i Gerald McRaney. Film trwa 92 minuty i stanowi adaptację pierwszej połowy bestsellerowej powieści Michaela Endego.
Fabuła
Głównym bohaterem jest nieszczęśliwy chłopiec, który znajduje schronienie na strychu swojej szkoły, gdzie zaczyna czytać tajemniczą książkę. Stopniowo zatraca się w przedstawionej w niej historii, aż ostatecznie sam staje się częścią opisywanego świata.
Fantastyczna kraina okazuje się miejscem zagrożonym zagładą. Chłopiec odkrywa, że jej ocalenie wymaga podjęcia działań, w których sam musi uczestniczyć.
Podstawą opowieści jest zatem przenikanie się dwóch rzeczywistości: świata codziennego, w którym bohater rozpoczyna lekturę, oraz świata fantastycznego, do którego zostaje wciągnięty. Książka stanowi łącznik między nimi, a czytanie przestaje być jedynie sposobem ucieczki od rzeczywistości.
Adaptacja literacka
Film obejmuje wyłącznie pierwszą połowę powieści Michaela Endego. Ze względu na ograniczony zakres adaptacji twórcy wprowadzili zakończenie pozwalające zamknąć ekranową historię, mimo że w literackim pierwowzorze wydarzenia te stanowią część dłuższej opowieści.
Rozwiązanie to odbiega od dalszego przebiegu fabuły książki i nie odpowiada w pełni jej konstrukcji. Ekranizacja zachowuje podstawowy motyw chłopca przenikającego do fantastycznej rzeczywistości, lecz nie przedstawia całego rozwoju historii zaplanowanej przez autora.
Świat przedstawiony i efekty specjalne
Jednym z najważniejszych osiągnięć filmu jest stworzenie przekonującego świata wtórnego, istniejącego poza zwyczajną rzeczywistością bohatera.
Niekończąca się opowieść wyróżniała się efektami specjalnymi, które umożliwiły przedstawienie fantastycznej krainy w filmie aktorskim. W materiale źródłowym produkcję wskazano jako pierwszy film tego rodzaju, w którym świat wtórny osiągnął stosunkowo wysoki poziom wizualnej wiarygodności.
Rozbudowana oprawa fantastyczna stanowi jeden z głównych elementów odróżniających ekranizację od wcześniejszych produkcji aktorskich osadzonych w całkowicie wymyślonych światach.
Kontynuacje i odbiór
Sukces pierwszego filmu doprowadził do powstania kolejnych części. Kontynuacje stopniowo oddalały się jednak od literackiego pierwowzoru, zarówno pod względem fabuły, jak i przesłania.
W późniejszych produkcjach ograniczono również wykorzystanie efektów specjalnych, które stanowiły jedną z największych zalet oryginalnej ekranizacji.
W materiale źródłowym pierwszą Niekończącą się opowieść oceniono pozytywnie przede wszystkim za jakość efektów specjalnych i sposób przedstawienia świata fantastycznego. Krytycznie odniesiono się natomiast do zmienionego zakończenia oraz kontynuacji, które utraciły związek z powieścią Michaela Endego.
Bibliografia
- Pringle, David, et al. The Ultimate Encyclopedia of Fantasy: The definitive illustrated guide. London: Headline, 2021.