Nieśmiertelny (ang. Highlander) to amerykański film fantasy z 1986 roku w reżyserii Russella Mulcahy’ego. Scenariusz napisali Gregory Widen i współpracujący z nim autorzy, a w rolach głównych wystąpili Christopher Lambert, Roxanne Hart, Sean Connery i Clancy Brown. Film trwa 111 minut i łączy motywy nieśmiertelności, pojedynków na miecze oraz rywalizacji o tajemniczą nagrodę o nadprzyrodzonym charakterze.
Fabuła
Głównym bohaterem jest członek szkockiego klanu żyjący w XV wieku, który odkrywa, że należy do grupy nieśmiertelnych ludzi. Przedstawiciele tej grupy nie mogą umrzeć w zwyczajny sposób, a jedyną metodą ich zabicia jest odcięcie głowy.
Odkrycie własnej natury prowadzi do wykluczenia bohatera z dotychczasowej społeczności. Jego dalsze losy zostają związane z innymi nieśmiertelnymi, których istnieniem rządzą szczególne zasady.
Wszyscy członkowie tej grupy muszą przetrwać do czasu ostatecznej próby. Wówczas mają stoczyć między sobą pojedynki, aż przy życiu pozostanie tylko jeden z nich. Zwycięzca otrzyma tajemniczą nagrodę o mistycznym charakterze, której dokładna natura pozostaje nieokreślona.
Motywy fantastyczne
Podstawowym elementem fantastycznym filmu jest nieśmiertelność, przedstawiona jako właściwość przysługująca niewielkiej grupie ludzi. Nie zapewnia ona jednak całkowitej niezniszczalności, ponieważ pozbawienie głowy oznacza definitywną śmierć.
Szczególne znaczenie mają pojedynki na miecze, stanowiące podstawową formę rywalizacji między nieśmiertelnymi. Ich celem jest stopniowe wyeliminowanie wszystkich uczestników aż do wyłonienia jednego zwycięzcy.
Motyw ostatecznej próby nadaje historii charakter opowieści o przeznaczeniu. Nieśmiertelni pozostają związani wspólnym losem, a ich rywalizacja prowadzi do zdobycia nagrody, której właściwości nie zostają jednoznacznie wyjaśnione.
Realizacja i stylistyka
Nieśmiertelny wyróżnia się stylizowaną oprawą wizualną oraz dynamicznie zrealizowanymi pojedynkami na miecze. Russell Mulcahy nadał opowieści wyrazisty charakter, łącząc widowiskowe sceny walki z tajemniczą atmosferą.
Istotnym elementem filmu jest scenariusz, który pomimo niezwykłych założeń fabularnych zachowuje spójność i celową niejednoznaczność. Tajemnica otaczająca pochodzenie nieśmiertelnych oraz naturę nagrody wzmacnia fantastyczny wymiar historii.
Ważną rolę odgrywa również muzyka zespołu Queen, stanowiąca charakterystyczny element oprawy dźwiękowej produkcji.
Odbiór i kontynuacje
Nieśmiertelny zdobył status filmu kultowego. Do jego popularności przyczyniły się oryginalna koncepcja fabularna, efektowne pojedynki, charakterystyczna reżyseria oraz muzyka zespołu Queen.
Sukces produkcji doprowadził do powstania kolejnych filmów rozwijających historię nieśmiertelnych. Kontynuacje zostały jednak ocenione w materiale źródłowym zdecydowanie negatywnie, jako znacznie słabsze od pierwowzoru.
Na podstawie filmu powstał również serial telewizyjny, który spotkał się z korzystniejszym odbiorem. W przeciwieństwie do kinowych kontynuacji uznano go za stosunkowo udane rozwinięcie oryginalnej koncepcji.
Nieśmiertelny pozostaje jednym z charakterystycznych przykładów filmowej fantasy lat osiemdziesiątych XX wieku, w której motyw nadprzyrodzonej nieśmiertelności połączono z tradycją pojedynków na miecze i tajemnicą ostatecznego przeznaczenia bohaterów.
Bibliografia
- Pringle, David, et al. The Ultimate Encyclopedia of Fantasy: The definitive illustrated guide. London: Headline, 2021.