Shrek to amerykański animowany film fantasy z 2001 roku w reżyserii Andrew Adamsona i Vicky Jenson, będący adaptacją satyrycznej baśni Williama Steiga. Scenariusz napisał Ted Elliott, a głosów postaciom użyczyli Mike Myers, Eddie Murphy, Cameron Diaz, John Lithgow i Vincent Cassel. Film trwa 90 minut i przedstawia przygody ogra, który wyrusza na wyprawę, aby odzyskać spokój w swoim domu.
Fabuła
Głównym bohaterem jest Shrek, opryskliwy i nieprzyjemnie pachnący ogr, który pomimo odstręczającego wyglądu ma dobre serce. Wiedzie spokojne życie na bagnach, dopóki jego dom nie zostaje zajęty przez liczne postacie pochodzące z baśni.
Wśród przybyszów znajduje się wyjątkowo gadatliwy Osioł, który zaczyna towarzyszyć Shrekowi. Za przymusowe przesiedlenie baśniowych istot odpowiada lord Farquaad, niewielkiego wzrostu władca o złowrogich zamiarach.
Shrek zwraca się do Farquaada z żądaniem usunięcia nieproszonych gości ze swojego bagna. Władca zgadza się przenieść ich w inne miejsce, pod warunkiem że ogr odnajdzie i uratuje piękną księżniczkę, którą Farquaad zamierza poślubić.
Shrek podejmuje się wykonania zadania, rozpoczynając wyprawę w towarzystwie Osła.
Motywy fantastyczne i baśniowe
Film wykorzystuje postacie i motywy charakterystyczne dla tradycyjnych baśni, przedstawiając je w humorystycznej konwencji. W świecie Shreka współistnieją ogry, mówiące zwierzęta, księżniczki oraz liczne inne istoty znane z opowieści baśniowych.
Centralnym motywem jest wyprawa w celu uratowania księżniczki, jednak jej uczestnikiem zostaje ogr, czyli postać zwykle przedstawiana w baśniach jako zagrożenie.
Shrek łączy odstręczający wygląd i szorstkie zachowanie z dobrodusznym charakterem. Jego towarzysz, Osioł, stanowi przeciwieństwo małomównego ogra, wyróżniając się nieustanną gadatliwością.
Film wykorzystuje również motyw przymusowego przesiedlenia baśniowych istot, którego sprawcą jest lord Farquaad. Wydarzenie to staje się bezpośrednią przyczyną wyprawy głównego bohatera.
Adaptacja i konwencja
Shrek powstał na podstawie baśni Williama Steiga, wyróżniającej się łagodnie satyrycznym podejściem do tradycyjnych motywów baśniowych.
Film rozwija humorystyczny charakter literackiego pierwowzoru, wykorzystując komizm sytuacyjny, dialogi oraz niekonwencjonalne przedstawienie znanych postaci. Humor został skonstruowany w sposób umożliwiający odbiór zarówno przez dzieci, jak i dorosłych.
W porównaniu z wieloma animowanymi produkcjami Disneya Shrek wyróżnia się mniejszą sentymentalnością oraz bardziej satyrycznym podejściem do baśniowej konwencji.
Realizacja i odbiór
W materiale źródłowym film oceniono pozytywnie, szczególnie podkreślając wielopoziomowy humor oraz występy aktorów użyczających głosów bohaterom. Wyróżniono zwłaszcza Mike’a Myersa jako Shreka i Eddiego Murphy’ego w roli Osła.
Sukces produkcji doprowadził do powstania kolejnych części serii. W materiale źródłowym oceniono je jako stopniowo tracące satyryczną wyrazistość pierwszego filmu.
Popularności Shreka towarzyszył również rozwój szeroko zakrojonej sprzedaży produktów związanych z filmem na rynkach międzynarodowych.
Bibliografia
- Pringle, David, et al. The Ultimate Encyclopedia of Fantasy: The definitive illustrated guide. London: Headline, 2021.