Twórca: Samuel Taylor Coleridge
Źródło: The Rime of the Ancient Mariner (ballada)
Data: 1798
Stary Marynarz
Stary marynarz o hipnotyzującym spojrzeniu jest skazany na nieustanne opowiadanie swojej niezwykłej historii – tak jak przedstawiono ją w magicznym poemacie Samuela Taylora Coleridge’a, po raz pierwszy opublikowanym w tomie Lyrical Ballads, wspólnym zbiorze poezji Coleridge’a i Williama Wordswortha.
Marynarz jest jedynym ocalałym z tragicznej wyprawy na Morza Południowe i Antarktykę („A lód, wysoki jak maszt, przepływał obok, zielony niczym szmaragd”), podczas której dopuścił się zbrodni zabicia przyjaznego albatrosa, będącego symbolem szczęścia. Przerażeni towarzysze podróży zawieszają martwego ptaka na jego szyi, jednak mimo tego całą załogę dosięga nieszczęście.
Znaczenie poematu
Napisany w stylu tradycyjnej ballady poemat wypełniony jest wspaniałymi romantycznymi obrazami i niezwykle zapadającymi w pamięć wersami. Wpływ Starego Marynarza okazał się ogromny – w literaturze anglojęzycznej ostatnich dwóch stuleci można znaleźć niezliczone nawiązania do tej postaci. Na przestrzeni lat utwór był ilustrowany między innymi przez Gustave’a Dorégo i Mervyna Peake’a.
Prorocza wizja
Niektóre słowa Marynarza wydają się wręcz prorocze. Niedawno na Antarktydzie odkryto ogromne jezioro ukryte pod pokrywą lodową, a mechaniczne urządzenie wiertnicze ostrożnie przebija się do wody, która pozostawała tam odizolowana przez miliony lat. Można sobie wyobrazić naukowców, którzy w chwili dotarcia do jeziora recytują słowa Starego Marynarza:
„Byliśmy pierwszymi, którzy przedarli się
na to ciche morze!”.