Rękopis znaleziony w Saragossie (ang. The Saragossa Manuscript) to polski film fantasy z 1965 roku w reżyserii Wojciecha Jerzego Hasa, będący adaptacją powieści Jana Potockiego pod tym samym tytułem, której pierwsze części ukazały się w 1805 roku. Scenariusz napisał Tadeusz Kwiatkowski, a w rolach głównych wystąpili Zbigniew Cybulski i Elżbieta Czyżewska. Film trwa 182 minuty.
Fabuła i konstrukcja narracyjna
Głównym bohaterem jest kapitan Alfons van Worden, który podczas podróży przez góry Sierra Morena w południowej Hiszpanii przeżywa liczne niezwykłe przygody i niebezpieczne wydarzenia. Jego doświadczenia stanowią podstawę rozbudowanej opowieści, obejmującej również historie zasłyszane od napotkanych osób.
Film zachowuje charakterystyczną dla powieści Potockiego konstrukcję szkatułkową, w której poszczególne opowieści są osadzane wewnątrz innych. Narracja rozwija się poprzez kolejne historie przedstawiane przez bohaterów, tworząc wielopoziomową strukturę fabularną.
Pod względem sposobu organizacji opowieści utwór nawiązuje do tradycji Księgi tysiąca i jednej nocy, wykorzystującej podobny model wzajemnie powiązanych narracji.
Wersje filmu i restauracja
Anglojęzyczne wersje Rękopisu znalezionego w Saragossie były znacznie skrócone w stosunku do oryginalnej produkcji, przez co zagraniczni widzowie przez długi czas nie mieli dostępu do pełnej wersji filmu.
W 2001 roku Martin Scorsese i Francis Ford Coppola, będący wielkimi miłośnikami dzieła Hasa, sfinansowali restaurację jego oryginalnej, nieocenzurowanej wersji. Przygotowano również nowe napisy, umożliwiające wydanie pełnego filmu na DVD przeznaczonym na rynki zachodnie.
Bibliografia
- Pringle, David, et al. The Ultimate Encyclopedia of Fantasy: The definitive illustrated guide. London: Headline, 2021.