Eryk wiking (ang. Erik the Viking) to brytyjski film fantasy z elementami komedii z 1989 roku w reżyserii Terry’ego Jonesa, który był również autorem scenariusza. W rolach głównych wystąpili Tim Robbins, John Cleese, Mickey Rooney, Eartha Kitt i Imogen Stubbs. Film trwa 108 minut i przedstawia przygody wikinga próbującego zakończyć epokę Ragnaröku, aby przywrócić światu światło i pokój.
Fabuła
Głównym bohaterem jest Eryk, wiking, który sprzeciwia się tradycyjnemu sposobowi życia swoich pobratymców. Uważa, że ludzie powinni zajmować się czymś więcej niż grabieżami i łupieniem innych społeczności.
Pragnąc odmienić losy świata, postanawia doprowadzić do zakończenia Ragnaröku, epoki mroku ogarniającego rzeczywistość. W tym celu wyrusza na wyprawę do Hy-Brasil, utopijnej wyspy rządzonej przez króla Arnulfa.
Eryk zdobywa tam magiczny róg, który ma umożliwić mu wezwanie bogów do Walhalli, ich siedziby. Bohater zamierza przekonać nadprzyrodzone istoty, aby zakończyły panujący na świecie mrok.
Po dotarciu do Walhalli odkrywa jednak, że bogowie nie są zainteresowani losem ludzi. Zajmują się własnymi rozrywkami, zamiast troszczyć się o cierpienie śmiertelników.
Pomimo ich obojętności Erykowi udaje się przekonać bogów do odwrócenia apokalipsy i przywrócenia światłu należnego miejsca.
Motywy fantastyczne i mitologiczne
Film wykorzystuje elementy mitologii nordyckiej, przede wszystkim Ragnarök, Walhallę oraz obecność bogów mających wpływ na losy świata.
Ragnarök stanowi główne zagrożenie, któremu Eryk próbuje przeciwdziałać. W odróżnieniu od tradycyjnego wojownika bohater nie dąży do zdobycia bogactwa ani sławy, lecz do zakończenia epoki przemocy i ciemności.
Istotnym elementem opowieści jest magiczny róg, którego zdobycie umożliwia nawiązanie kontaktu z bogami. Artefakt pełni funkcję przedmiotu niezbędnego do wykonania zadania.
Fantastyczna wyprawa prowadzi również na wyspę Hy-Brasil, przedstawioną jako utopijna kraina pod panowaniem króla Arnulfa.
Satyra i humor
Eryk wiking wykorzystuje konwencję fantasy mitologicznej do przedstawienia satyrycznej opowieści o wojnie, przemocy i odpowiedzialności za losy świata.
Jednym z głównych źródeł humoru jest przeciwstawienie ideałów Eryka tradycyjnym zajęciom wikingów. Bohater odrzuca grabieże i poszukuje sposobu na zakończenie powszechnego cierpienia.
Komediowy charakter ma również sposób przedstawienia bogów. Zamiast majestatycznych istot troszczących się o świat okazują się oni obojętni wobec ludzi i zajęci własnymi rozrywkami.
Realizacja i odbiór
Film wyróżnia się satyrycznym podejściem do mitologii nordyckiej oraz wykorzystaniem fantastycznej przygody do przedstawienia humorystycznej krytyki wojowniczych obyczajów.
W materiale źródłowym szczególnie pozytywnie oceniono występ Freddiego Jonesa w roli sceptycznego chrześcijanina, który pozostaje odporny na wszelkie przejawy boskiej obecności, ponieważ nie wierzy w bogów.
Postać ta stanowi dodatkowe źródło komizmu, zestawiając sceptyczną postawę z rzeczywistością, w której istoty nadprzyrodzone rzeczywiście istnieją.
Eryk wiking łączy motywy mitologicznej wyprawy, magicznego artefaktu i końca świata z komedią opartą na odwracaniu tradycyjnych wyobrażeń o wojownikach oraz bogach.
Bibliografia
- Pringle, David, et al. The Ultimate Encyclopedia of Fantasy: The definitive illustrated guide. London: Headline, 2021.