Nigdziebądź (ang. Neverwhere) to brytyjski miniserial fantasy z 1996 roku, stworzony przez Neila Gaimana i Lenny’ego Henry’ego. W głównych rolach wystąpili Gary Bakewell i Laura Fraser. Produkcja liczyła sześć odcinków i przedstawiała historię zwyczajnego człowieka, który odkrywa istnienie tajemniczego świata ukrytego pod Londynem.
Fabuła i świat przedstawiony
Głównym bohaterem jest Richard Mayhew, młody makler, którego życie zmienia się po spotkaniu tajemniczej dziewczyny imieniem Door. Bohaterka ucieka przed niebezpieczeństwem, a Richard postanawia udzielić jej pomocy.
Wskutek tej decyzji mężczyzna zostaje stopniowo wykluczony z dotychczasowej rzeczywistości. Ludzie przestają go dostrzegać, a jego dawne życie staje się dla niego niedostępne.
Richard trafia do Londynu Pod (ang. London Below), niezwykłego świata istniejącego pod ulicami brytyjskiej stolicy. Jest to kraina zamieszkana przez osobliwe postacie, w której obowiązują odmienne zasady niż w zwyczajnym Londynie.
Bohater musi nauczyć się funkcjonować w nowym otoczeniu, poznając jego mieszkańców i związane z nim niebezpieczeństwa.
Motywy fantastyczne
Centralnym motywem miniserialu jest istnienie ukrytej rzeczywistości równoległej do codziennego świata. Londyn Pod stanowi fantastyczne odbicie brytyjskiej metropolii, zamieszkane przez istoty i postacie niedostrzegane przez zwyczajnych ludzi.
Ważną rolę odgrywa motyw przekroczenia granicy między dwoma światami. Richard, pomagając Door, traci swoje dotychczasowe miejsce w społeczeństwie i zostaje zmuszony do życia w nieznanej rzeczywistości.
Opowieść wykorzystuje również motyw społecznego wykluczenia. Mieszkańcy Londynu Pod pozostają niewidzialni dla ludzi funkcjonujących w zwyczajnym świecie, a Richard doświadcza podobnego losu.
Geneza i realizacja
Pomysł na Nigdziebądź powstał z inicjatywy Lenny’ego Henry’ego, który zaproponował Neilowi Gaimanowi stworzenie fantastycznej opowieści osadzonej w Londynie.
Gaiman rozwinął koncepcję świata ukrytego pod miastem, nadając mu charakter odrębnej rzeczywistości, pełnej niezwykłych postaci i miejsc.
Miniserial wyróżniał się rozbudowaną wizją fantastycznego Londynu, jednak jego realizacja napotkała ograniczenia wynikające z niewielkiego budżetu. W materiale źródłowym zwrócono uwagę na nierówny poziom efektów specjalnych oraz techniczne niedoskonałości produkcji.
Odbiór i znaczenie
Nigdziebądź spotkało się z zainteresowaniem widzów dzięki oryginalnej koncepcji świata przedstawionego. Szczególnie pozytywnie oceniono pomysł wykorzystania Londynu jako przestrzeni, pod którą istnieje ukryta fantastyczna rzeczywistość.
Jednocześnie produkcja była krytykowana za ograniczenia techniczne, które utrudniały pełne przedstawienie niezwykłego świata stworzonego przez Gaimana.
W materiale źródłowym wspomniano o planach realizacji kontynuacji oraz nowej adaptacji telewizyjnej, jednak żaden z tych projektów nie został wówczas zrealizowany.
Nigdziebądź stanowi przykład fantasy miejskiej, w której nadprzyrodzony świat współistnieje z rzeczywistością współczesnej metropolii.
Bibliografia
- Pringle, David, et al. The Ultimate Encyclopedia of Fantasy: The definitive illustrated guide. London: Headline, 2021.