Narnia – fikcyjna kraina stworzona przez C.S. Lewisa, stanowiąca główne miejsce wydarzeń przedstawionych w cyklu powieściowym Opowieści z Narnii. Jest światem zamieszkanym przez mówiące zwierzęta, istoty mitologiczne oraz ludzi, którego historia rozciąga się od momentu stworzenia aż po ostateczny kres. Szczególne znaczenie w dziejach Narnii odgrywa lew Aslan, będący jej duchowym opiekunem i postacią o wyraźnej symbolice chrześcijańskiej.
Geografia i mieszkańcy Narnii
Narnia jest krainą o zróżnicowanym krajobrazie, obejmującym lasy, góry, rzeki oraz obszary zamieszkane przez rozmaite istoty fantastyczne. Jej mieszkańcami są zarówno ludzie, jak i stworzenia znane z mitologii oraz folkloru.
Wśród istot zamieszkujących Narnię znajdują się fauny, centaury, jednorożce, olbrzymy oraz mówiące zwierzęta. Szczególną cechą tego świata jest zdolność zwierząt do posługiwania się ludzką mową. Dotyczy to przedstawicieli wielu gatunków, od niewielkich myszy i kretów po konie i lwy.
Mówiące zwierzęta należą do najbardziej charakterystycznych elementów Narnii. Obdarzone rozumem i własną osobowością uczestniczą w życiu społecznym, podejmują decyzje oraz odgrywają istotne role w wydarzeniach rozgrywających się w krainie.
Obok nich występują również istoty o nadprzyrodzonych zdolnościach, w tym czarownice. Jedną z najważniejszych postaci tego rodzaju jest Biała Czarownica, której działalność stanowi zagrożenie dla mieszkańców Narnii.
Aslan i stworzenie Narnii
Centralną postacią świata Narnii jest Aslan, Wielki Lew, którego obecność wiąże się zarówno z powstaniem krainy, jak i z najważniejszymi wydarzeniami w jej dziejach.
W powieści Siostrzeniec czarodzieja przedstawione zostaje stworzenie Narnii. Aslan powołuje ją do istnienia za pomocą śpiewu, dzięki któremu powstają jej krajobrazy oraz zamieszkujące ją istoty. Obdarza również wybrane zwierzęta zdolnością mówienia, ustanawiając tym samym jedną z podstawowych cech nowego świata.
Aslan pełni funkcję opiekuna Narnii, lecz jego znaczenie wykracza poza rolę zwykłego władcy. Jest postacią reprezentującą siły dobra, a jego działania mają bezpośredni wpływ na losy mieszkańców i przyszłość całej krainy.
W cyklu Lewisa Aslan stanowi także symboliczne przedstawienie Chrystusa. Szczególnie wyraźnie ujawnia się to w wydarzeniach opisanych w powieści Lew, czarownica i stara szafa, w której dobrowolnie oddaje życie, aby ocalić Edmunda, a następnie zmartwychwstaje.
Motywy poświęcenia, śmierci i odrodzenia nadają postaci Aslana znaczenie religijne, stanowiące jeden z podstawowych elementów symboliki całego cyklu.
Historia Narnii
Dzieje Narnii obejmują okres od jej stworzenia aż po ostateczne zakończenie istnienia. W tym czasie kraina przechodzi liczne przemiany, a jej mieszkańcy uczestniczą w konfliktach, wyprawach i wydarzeniach o nadprzyrodzonym charakterze.
Jednym z najważniejszych okresów w historii Narnii są rządy Białej Czarownicy. Pod jej panowaniem kraina zostaje pogrążona w niekończącej się zimie, a jej mieszkańcy żyją w atmosferze strachu i podporządkowania.
Przełom następuje wraz z przybyciem dzieci z naszego świata oraz powrotem Aslana. Wydarzenia te prowadzą do upadku władzy Czarownicy i przywrócenia dawnego porządku.
Szczególne miejsce w historii Narnii zajmują dzieci, które przedostają się do niej z Ziemi. Wśród nich znajdują się Piotr, Zuzanna, Edmund i Łucja Pevensie. Podczas swojego pobytu zostają królami i królowymi Narnii, uczestnicząc w wydarzeniach mających zasadnicze znaczenie dla jej mieszkańców.
W późniejszych dziejach krainy pojawiają się kolejne pokolenia bohaterów, a jej historia obejmuje zarówno okresy pokoju, jak i konflikty zagrażające istnieniu całego świata.
Krainy poza Narnią
Świat przedstawiony w Opowieściach z Narnii nie ogranicza się do samego królestwa Narnii. Obejmuje również odległe ziemie i morza, których poznawanie stanowi istotny element przygód bohaterów.
W powieści Podróż „Wędrowca do Świtu” przedstawiona zostaje wyprawa na wschód, prowadząca przez nieznane obszary Wielkiego Morza Wschodniego. Podróżnicy docierają do niezwykłych wysp, wśród których znajdują się Wyspa Snów, gdzie sny mogą przybierać rzeczywistą postać, oraz Wyspa Ciemności, związana z koszmarami i lękiem.
Wyprawa prowadzi również w kierunku odległych krańców świata, gdzie granica między rzeczywistością a sferą nadprzyrodzoną staje się coraz mniej wyraźna.
W powieści Srebrne krzesło bohaterowie przemierzają północne obszary zamieszkane przez olbrzymy, a następnie docierają do podziemnego królestwa. Wśród towarzyszących im postaci znajduje się błotowij Rilian, przedstawiciel osobliwego ludu zamieszkującego narniński świat.
Czas i związki z Ziemią
Jedną z najważniejszych właściwości Narnii jest odmienny sposób upływu czasu w porównaniu z rzeczywistością ziemską.
Czas w obu światach nie przebiega równolegle. Podczas gdy w Narnii mogą upłynąć całe lata, a nawet stulecia, na Ziemi mija niekiedy zaledwie kilka chwil. Zjawisko to sprawia, że dzieci powracające z Narnii mogą odkryć, iż mimo długiego pobytu w fantastycznej krainie ich życie na Ziemi praktycznie nie uległo zmianie.
Różnica ta szczególnie wyraźnie ujawnia się w losach rodzeństwa Pevensie. Podczas pobytu w Narnii dzieci dorastają i przez wiele lat sprawują władzę jako królowie i królowe. Po powrocie do własnego świata ponownie stają się dziećmi, a czas ich nieobecności okazuje się niemal niezauważalny.
Odmienny bieg czasu umożliwia przedstawianie kolejnych epok w historii Narnii przy jednoczesnym zachowaniu związku z bohaterami pochodzącymi z Ziemi.
Upadek i koniec Narnii
Ostateczne dzieje Narnii zostały przedstawione w powieści Ostatnia bitwa. Kraina pogrąża się w kryzysie, a jej mieszkańcy stają wobec wydarzeń prowadzących do zakończenia dotychczasowego świata.
Wraz z nadejściem końca Narnii Aslan przestaje być obecny w dotychczasowej postaci. Następuje kres świata, który przez całe stulecia stanowił miejsce przygód kolejnych pokoleń bohaterów.
Zniszczenie Narnii nie oznacza jednak całkowitego unicestwienia jej istoty. W zakończeniu cyklu przedstawiona zostaje nowa rzeczywistość, określana jako prawdziwa Narnia, stanowiąca doskonalszą i trwałą postać dawnego świata.
Wydarzenia te odwołują się do chrześcijańskich wyobrażeń o końcu świata, sądzie ostatecznym i życiu wiecznym. Aslan występuje w nich jako postać związana z ostatecznym rozstrzygnięciem losów mieszkańców Narnii.
Symbolika religijna i charakter świata
Narnia wyróżnia się połączeniem elementów klasycznej fantastyki z rozbudowaną symboliką chrześcijańską. Obok istot mitologicznych, mówiących zwierząt i magicznych krain pojawiają się motywy stworzenia świata, odkupienia, zmartwychwstania oraz życia po śmierci.
Religijne znaczenie poszczególnych wydarzeń nie zawsze jest przedstawiane bezpośrednio. W wielu przypadkach wynika z losów bohaterów oraz roli Aslana, którego działania odzwierciedlają podstawowe motywy chrześcijańskiej wizji świata.
Jednocześnie Narnia pozostaje krainą pełną przygód, niezwykłych stworzeń i niebezpiecznych wypraw. Jej historia łączy opowieści o dziecięcych bohaterach z tematami moralności, odpowiedzialności, poświęcenia oraz walki dobra ze złem.
Świat stworzony przez C.S. Lewisa stanowi tym samym połączenie tradycji baśniowej, mitologicznej i religijnej, w którym fantastyczne wydarzenia współistnieją z symboliką odnoszącą się do chrześcijańskiego rozumienia historii i ludzkiego losu.
Bibliografia
- Pringle, David, et al. The Ultimate Encyclopedia of Fantasy: The definitive illustrated guide. London: Headline, 2021.