Afterlife fantasy (fantastyka zaświatów) to podgatunek literatury fantastycznej, którego głównym tematem jest życie po śmierci oraz rzeczywistość istniejąca poza światem żywych. Charakterystycznym elementem tych opowieści jest przedstawianie zaświatów jako miejsca, w którym przebywają dusze zmarłych. Fabuła może rozgrywać się całkowicie w rzeczywistości pośmiertnej lub obejmować wydarzenia zachodzące zarówno w zaświatach, jak i na Ziemi. Utwory tego rodzaju zazwyczaj nie wykorzystują innych elementów fantastycznych poza samym istnieniem życia po śmierci.
Geneza i rozwój podgatunku
Jednym z najważniejszych wczesnych przedstawicieli afterlife fantasy był John Kendrick Bangs, który zdobył znaczną popularność pod koniec XIX wieku dzięki powieści A House-Boat on the Styx (1895). Utwór przedstawiał spotkania znanych postaci historycznych po ich śmierci, w rzeczywistości pozagrobowej.
Twórczość Bangsa wyznaczyła charakterystyczny model opowieści o zaświatach. Akcja jego utworów rozgrywała się niemal wyłącznie w świecie pośmiertnym, a wśród bohaterów dominowały osoby rzeczywiście istniejące w historii. Postacie fikcyjne pojawiały się stosunkowo rzadko.
W późniejszych utworach rozwinął się odmienny sposób przedstawiania życia po śmierci. Współczesne historie częściej łączą wydarzenia rozgrywające się w świecie żywych i w zaświatach. Ich fabuła może koncentrować się na duszach lub aniołach powracających na Ziemię w celu zakończenia spraw pozostawionych przed śmiercią.
Pomimo różnic w konstrukcji narracji zasadniczym tematem afterlife fantasy pozostaje rzeczywistość pośmiertna. W przeciwieństwie do wielu innych odmian fantasy utwory tego podgatunku nie wymagają obecności rozbudowanych systemów magii, fantastycznych stworzeń ani dodatkowych zjawisk nadprzyrodzonych.
Do ważnych współczesnych przykładów afterlife fantasy należy powieść What Dreams May Come (1978) Richarda Mathesona, nawiązująca do tradycji literackiej zapoczątkowanej przez Bangsa.
Bibliografia
- Pringle, David, et al. The Ultimate Encyclopedia of Fantasy: The definitive illustrated guide. London: Headline, 2021.