Gremliny rozrabiają (ang. Gremlins) to amerykański film fantasy z elementami horroru i czarnej komedii z 1984 roku w reżyserii Joego Dantego. Scenariusz napisał Chris Columbus, a w rolach głównych wystąpili Zach Galligan, Phoebe Cates i Hoyt Axton. Film trwa 106 minut i łączy motywy świąteczne z opowieścią o niebezpiecznych istotach fantastycznych.
Fabuła
Punktem wyjścia historii jest zakup niewielkiego, sympatycznego stworzenia zwanego Mogwai, które ma zostać podarowane jako prezent bożonarodzeniowy. Sprzedaży towarzyszą szczegółowe ostrzeżenia dotyczące zasad opieki nad niezwykłym zwierzęciem.
Naruszenie tych zasad prowadzi do niekontrolowanego rozmnażania się stworzenia. W rezultacie pojawia się liczna grupa potwornych istot, które zaczynają terroryzować mieszkańców niewielkiego miasta.
Początkowo niewinny prezent staje się zatem źródłem narastającego zagrożenia. Kontrast między uroczystą atmosferą Bożego Narodzenia a brutalnymi i groteskowymi wydarzeniami stanowi podstawę zarówno fabuły, jak i humoru filmu.
Konwencja i efekty specjalne
Gremliny rozrabiają wykorzystują nietypowe połączenie fantastyki, horroru i czarnej komedii. Film odchodzi od tradycyjnego sposobu przedstawiania świąt Bożego Narodzenia w hollywoodzkich produkcjach, zastępując pogodną atmosferę serią niebezpiecznych i makabrycznych wydarzeń.
Ważną rolę odgrywają efekty specjalne, umożliwiające przedstawienie niezwykłych stworzeń oraz ich działań. Podobnie jak w Pogromcach duchów (1984), wykorzystanie nowych możliwości technicznych stanowi jeden z najważniejszych elementów widowiska.
Humor filmu opiera się na zestawieniu pozornie niewinnego Mogwai z jego potwornymi odmianami. Fantastyczne istoty stają się jednocześnie źródłem grozy i komicznych sytuacji, przez co granica między obiema konwencjami ulega zatarciu.
Kontynuacja
W 1990 roku powstała kontynuacja zatytułowana Gremliny 2 (ang. Gremlins 2: The New Batch). Akcję przeniesiono do nowoczesnego biurowca wyposażonego w zaawansowane rozwiązania technologiczne.
Druga część rozwinęła elementy czarnej komedii i satyry obecne w pierwowzorze. Zwiększono intensywność wydarzeń, a przedstawione sytuacje nabrały bardziej absurdalnego charakteru.
W kontynuacji szczególnie wyraźnie zaznaczono krytykę konsumpcjonizmu, która była już obecna w pierwszym filmie. Motyw niekontrolowanego rozmnażania się gremlinów stał się podstawą dalszych satyrycznych odniesień do współczesnej kultury konsumpcyjnej.
Znaczenie
Gremliny rozrabiają odegrały istotną rolę w rozwoju filmowej fantasy lat osiemdziesiątych XX wieku. Produkcja przyczyniła się do upowszechnienia konwencji łączącej fantastyczne stworzenia z elementami horroru, groteski i komedii.
Film zapoczątkował również liczne naśladownictwa, wykorzystujące podobny schemat opowieści o niewielkich, pozornie niegroźnych istotach, które stają się źródłem poważnego zagrożenia.
Jego znaczenie wiąże się przede wszystkim z wykorzystaniem efektów specjalnych do stworzenia fantastycznych przeciwników oraz przełamaniem tradycyjnej konwencji świątecznego kina familijnego.
Bibliografia
- Pringle, David, et al. The Ultimate Encyclopedia of Fantasy: The definitive illustrated guide. London: Headline, 2021.