Kingsajz (ang. King-Size) to polski film fantasy z 1988 roku w reżyserii Juliusza Machulskiego. Scenariusz napisała Jolanta Hartwig, a w roli głównej wystąpił Jacek Chmielnik. Film trwa 105 minut i łączy elementy fantastyki surrealistycznej, komedii oraz satyry politycznej wymierzonej w system komunistyczny w Polsce.
Świat przedstawiony
Akcja filmu związana jest z ukrytym w piwnicach biblioteki królestwem krasnoludków. Jego mieszkańcy żyją w miniaturowym świecie, oddzielonym od zwyczajnej rzeczywistości ludzi.
Krasnoludki mają jednak możliwość przedostania się do świata pełnowymiarowych ludzi dzięki magicznemu eliksirowi. Prawo do jego spożycia otrzymują wyłącznie posłuszni mieszkańcy królestwa.
Po wypiciu mikstury krasnoludki osiągają ludzkie rozmiary, lecz utrzymanie tej postaci wymaga regularnego spożywania dużych ilości coli. Napój pozwala im zachować powiększoną sylwetkę podczas pobytu poza własnym królestwem.
Możliwość życia w świecie ludzi okazuje się na tyle atrakcyjna, że krasnoludki, którym udaje się do niego przedostać, nie wykazują chęci powrotu.
Motywy fantastyczne
Podstawowym elementem fantastycznym filmu jest istnienie ukrytej, miniaturowej społeczności funkcjonującej równolegle ze światem ludzi. Jej mieszkańcy mogą przekraczać granicę między obiema rzeczywistościami za pomocą magicznej przemiany.
Eliksir umożliwiający zmianę rozmiarów stanowi szczególny przywilej, uzależniony od posłuszeństwa wobec zasad obowiązujących w królestwie krasnoludków. Magia nie jest zatem dostępna wszystkim mieszkańcom na jednakowych warunkach.
Charakterystycznym rozwiązaniem jest również uzależnienie trwałości przemiany od spożywania coli. Zestawienie magicznego eliksiru ze zwyczajnym napojem nadaje fantastycznemu motywowi absurdalny i komediowy charakter.
Satyra polityczna
Juliusz Machulski stworzył Kingsajz jako satyryczną krytykę ustroju komunistycznego w Polsce. Fantastyczne królestwo krasnoludków służy przedstawieniu mechanizmów podporządkowania jednostki systemowi politycznemu.
Szczególne znaczenie ma zależność między posłuszeństwem a możliwością opuszczenia miniaturowego świata. Dostęp do magicznego eliksiru pozostaje przywilejem przyznawanym mieszkańcom spełniającym określone wymagania.
Kontrast między zamkniętym królestwem a światem ludzi podkreśla atrakcyjność rzeczywistości znajdującej się poza granicami krasnoludkowej społeczności. Niechęć powiększonych krasnoludków do powrotu stanowi istotny element satyrycznego obrazu przedstawionego systemu.
Film zawiera również liczne żarty i aluzje odnoszące się do polskich realiów politycznych. Część z nich jest silnie związana z miejscowym kontekstem kulturowym, przez co może być trudna do zrozumienia dla zagranicznych odbiorców.
Konwencja i charakterystyka
Kingsajz wyróżnia się połączeniem surrealistycznej fantastyki z dosadnym, absurdalnym humorem. Miniaturowe królestwo, magiczny eliksir oraz konieczność picia coli tworzą niezwykłą rzeczywistość, której zasady służą zarówno rozwojowi komediowych sytuacji, jak i satyrycznemu przedstawieniu stosunków społecznych.
W materiale źródłowym film oceniono jako pomysłową i wyjątkowo zabawną produkcję, której humor zachowuje atrakcyjność mimo obecności odniesień niezrozumiałych poza polskim kontekstem.
Kingsajz stanowi przykład fantasy satyrycznej, w której motyw magicznej zmiany rozmiarów oraz istnienia ukrytego świata wykorzystano do krytyki rzeczywistości politycznej.
Bibliografia
- Pringle, David, et al. The Ultimate Encyclopedia of Fantasy: The definitive illustrated guide. London: Headline, 2021.