Urban fantasy (fantastyka miejska), określana również jako contemporary fantasy (fantastyka współczesna), to podgatunek literatury fantastycznej, którego akcja rozgrywa się we współczesnym świecie rzeczywistym, lecz zakłada istnienie ukrytej magii, istot nadprzyrodzonych lub innych niezwykłych zjawisk. Jego podstawową cechą jest współistnienie codziennej rzeczywistości z tajemniczym światem fantastycznym, o którego obecności większość ludzi nie ma pojęcia.
Charakterystyka podgatunku
Świat przedstawiony w urban fantasy odpowiada rzeczywistości znanej odbiorcy, jednak za pozorami zwyczajnego życia funkcjonuje ukryta społeczność istot nadprzyrodzonych lub osób związanych z magią. Elementy fantastyczne mogą istnieć w tym świecie od niepamiętnych czasów albo przenikać do niego z innego poziomu rzeczywistości.
Charakterystycznym motywem jest zetknięcie bohaterów z niezwykłymi zjawiskami, które ingerują w ich dotychczasowe życie. Jednocześnie większość społeczeństwa nadal funkcjonuje w nieświadomości istnienia magii oraz związanych z nią niebezpieczeństw.
Tajemnica stanowi najważniejszą cechę odróżniającą urban fantasy od innych odmian fantastyki osadzonych we współczesności. W utworach tego podgatunku świat nadprzyrodzony pozostaje ukryty przed ogółem społeczeństwa. Opowieści, w których istnienie magii lub istot fantastycznych jest powszechnie znane i akceptowane, zaliczane są natomiast do alternatywnej historii.
Pomimo nazwy urban fantasy nie musi rozgrywać się wyłącznie w miastach. Wiele utworów wykorzystuje jednak środowisko miejskie, co przyczyniło się do większego rozpowszechnienia tego określenia niż alternatywnej nazwy contemporary fantasy.
Związki z innymi odmianami fantastyki
Urban fantasy jest zarówno rodzajem fantastyki, jak i konwencją narracyjną, którą można łączyć z elementami innych podgatunków. Z tego względu poszczególne utwory często należą jednocześnie do kilku kategorii.
Przykładem jest serial telewizyjny Buffy the Vampire Slayer, łączący charakterystyczną dla urban fantasy obecność ukrytego świata nadprzyrodzonego z motywami grozy właściwymi dark fantasy.
Inne podejście reprezentuje cykl The Dresden Files Jima Butchera, w którym fantastyka miejska została połączona z konwencją kryminału noir, szczególnie z tradycją opowieści o prywatnych detektywach.
Do najważniejszych dzieł urban fantasy należy również powieść American Gods (2001) Neila Gaimana, uznawana za jeden z najbardziej znaczących przykładów tego podgatunku.
Bibliografia
- Pringle, David, et al. The Ultimate Encyclopedia of Fantasy: The definitive illustrated guide. London: Headline, 2021.