Charakterystyka świata
Świat cyklu „Koło Czasu” Roberta Jordana posiada rozległą i skomplikowaną historię, sięgającą starożytnego okresu świetności oraz katastrofy, która doprowadziła do całkowitego przekształcenia jego geografii i cywilizacji.
Współczesność, w której rozpoczyna się historia Smoka Odrodzonego, jest rezultatem tysięcy lat konfliktów pomiędzy Światłem i Cieniem. Pozostałości dawnych epok są obecne zarówno w magii i zachowanych artefaktach, jak i w przepowiedniach, ruinach oraz zagrożeniach wywodzących się bezpośrednio z czasów upadku dawnego świata.
Epoka Legend
Najstarszym okresem opisanej historii jest Epoka Legend, będąca czasem pokoju i dobrobytu. Wojna była wówczas nieznana, a życie ułatwiały zarówno zaawansowana technologia, jak i wykorzystywanie magicznej Jedynej Mocy.
Nieliczni mężczyźni i kobiety zdolni do jej przenoszenia nazywani byli Aes Sedai, czyli „sługami wszystkich”. Kobiety i mężczyźni korzystali z odrębnych aspektów Jedynej Mocy.
Magia znajdowała szerokie zastosowanie w codziennym życiu. Pozwalała zwiększać plony bez nawozów i pestycydów poprzez śpiew nasion, wydobywać rudy metali bez konieczności prowadzenia wykopalisk oraz leczyć niemal wszystkie choroby i obrażenia bez używania medycyny.
Uwolnienie wpływu Czarnego
Upadek Epoki Legend rozpoczął się od odkrycia przez badaczy magii nowego źródła mocy, znajdującego się poza znanym światem. Próbując uzyskać do niego dostęp, przebili otwór w strukturze rzeczywistości.
W rzeczywistości otworzyli drogę wpływowi Czarnego, znanego również jako Shai’tan i Ojciec Kłamstw, który od początku czasu pozostawał uwięziony poza światem.
W ciągu następnego stulecia sytuacja stopniowo się pogarszała. Czarny obiecywał ludziom władzę i nieśmiertelność, skłaniając wielu z nich – w tym potężnych Aes Sedai – do przejścia na stronę Cienia.
Wojna z Cieniem
Narastający konflikt doprowadził do Wojny z Cieniem. Jedyna Moc, wcześniej służąca pokojowym celom, została przekształcona w broń. Na świat wypuszczono również liczne istoty będące rezultatem połączenia magii i biologii.
Siłami Światła dowodził potężny Aes Sedai i wojownik określany mianem Smoka. Jego stronnictwu udało się zamknąć otwór prowadzący do więzienia Czarnego przy użyciu siedmiu Pieczęci oznaczonych symbolem yin-yang związanym z przenoszącymi Jedyną Moc.
Jednocześnie uwięzieni zostali najpotężniejsi przywódcy ludzi, którzy przeszli na stronę Cienia. Znani byli jako Władcy Strachu lub Przeklęci.
Skażenie męskiej połowy Mocy
Przed ponownym zamknięciem Czarny zdołał skazić jedno z dwóch źródeł Jedynej Mocy – jej męską połowę.
Od tego momentu korzystanie z magii przez mężczyzn prowadziło do stopniowego lub gwałtownego rozpadu ich umysłów i ciał. Dotknęło to również męskich Aes Sedai, którzy tracąc kontrolę nad sobą, nadal dysponowali ogromną mocą.
Konsekwencją ich szaleństwa było wydarzenie znane jako Pęknięcie Świata.
Pęknięcie Świata
Niekontrolowane używanie Jedynej Mocy wywołało katastrofy na ogromną skalę. Świat nawiedziły powodzie, burze, erupcje wulkaniczne i trzęsienia ziemi. Całe pasma górskie były wznoszone lub zrównywane z ziemią, a kontynenty ulegały rozrywaniu.
Geografia świata została ukształtowana na nowo, a jego populacja drastycznie się zmniejszyła.
W ciągu następnego tysiąclecia podejmowano kolejne próby odbudowy cywilizacji. Okres ten obejmował również liczne konflikty, między innymi Wojny Trolloków oraz Wojnę Stu Lat. Pojawiali się także zdobywcy próbujący wykorzystać istniejące przepowiednie i ogłaszający się Smokiem Odrodzonym.
Biała Wieża
W 98 roku po Pęknięciu Aes Sedai, których społeczność składała się już wyłącznie z kobiet, założyły swoją główną siedzibę – Białą Wieżę w mieście Tar Valon.
W kolejnych stuleciach, podczas których granice państw wielokrotnie się zmieniały, Tar Valon pozostawało jednym z nielicznych stałych punktów świata.
W Białej Wieży oraz innych miejscach przechowywane są potężne przedmioty pochodzące z Epoki Legend. Wiele z nich służy do wspomagania przenoszenia Jedynej Mocy. Urządzenia takie określane są jako angreale, a ich szczególnie potężne odmiany jako sa’angreale.
Współczesna geografia
Historia właściwa Smoka Odrodzonego rozpoczyna się w 998 roku po Pęknięciu.
Centralne krainy świata ograniczone są od północy przez Góry Zagłady, za którymi rozciąga się wyniszczona przez Cień i pełna potworów Plaga. Na wschodzie znajduje się niemal proste pasmo górskie określane jako Grzbiet Świata.
Na zachodzie leżą Morze Martwe oraz Ocean Aryth, natomiast południową granicę wyznacza Ocean Burz.
Plaga i Pomiot Cienia
Najbardziej widoczne dziedzictwo Wojny z Cieniem przetrwało na północnej granicy Plagi. Z jej wnętrza wydostają się istoty należące do Pomiotu Cienia.
Wśród nich znajdują się Trolloki – olbrzymie, agresywne bestie o cechach ludzi i zwierząt. Dowodzą nimi bardziej inteligentni Pomorcy, nazywani również Myrddraalami. Są to humanoidalne istoty pozbawione oczu, których obecność wywołuje intensywne poczucie chłodu i przerażenia.
Do Pomiotu Cienia należą również skrzydlate, wampiryczne Draghkary. Wabią ofiary śpiewem, a następnie wysysają ich dusze śmiertelnym pocałunkiem.
Innym zagrożeniem są Ogary Cienia, nieustępliwe bestie wielkości kuców, posiadające jadowite kły.
Shayol Ghul i Przeklęci
Pomiot Cienia staje się szczególnie niebezpieczny dzięki działaniom Przeklętych. Ci dawni ludzie, należący niegdyś do najpotężniejszych sług Czarnego, stopniowo wydostają się z więzienia wraz ze słabnięciem Pieczęci.
Centralnym miejscem Plagi jest wulkaniczna góra Shayol Ghul. Znajduje się w niej Otchłań Zagłady, z której zapieczętowany otwór prowadzi do pozaziemskiego więzienia Czarnego.
Przeklęci dążą do całkowitego uwolnienia swojego władcy.
Ogierowie
Rozumne istoty niebędące ludźmi są po stronie Światła rzadkością. Najważniejszym takim ludem są łagodni Ogierowie.
Są dużymi, powolnymi, owłosionymi i długowiecznymi istotami, posiadającymi szczególnie silną więź z roślinnością i naturą. Są również strażnikami wiedzy historycznej oraz słynnymi kamieniarzami.
Ogierowie stworzyli także Drogi – ukryte skróty biegnące poza normalną przestrzenią. Z czasem Drogi zostały skażone przez Cień.
Nymowie i Zielony Człowiek
Inną rasą silnie związaną z roślinnością byli Nymowie, sztucznie stworzeni podczas Epoki Legend.
Ostatnim żyjącym przedstawicielem tego ludu jest Zielony Człowiek. Strzeże on Oka Świata, cennego zbiornika nieskażonej męskiej Mocy, zachowanego w zaczarowanym gaju ukrytym gdzieś w głębi nienaturalnie gorącej Plagi.
Pustkowie Aielów
Po wschodniej stronie Grzbietu Świata rozciąga się Pustkowie Aielów. Zamieszkują je Aielowie, będący śmiercionośnymi wojownikami prowadzącymi koczowniczy tryb życia.
Stanowią jeden z ludów zamieszkujących obszary położone poza centralnymi krainami świata.
Shara
Jeszcze dalej znajduje się tajemnicza i piaszczysta Shara. Zamieszkuje ją skryty lud, którego przedstawiciele zasłaniają twarze i słyną z umiejętności oszukiwania.
Pomimo swojej tajemniczości Shara jest ceniona ze względu na eksport jedwabiu i kości słoniowej.
Seanchan
Za Oceanem Aryth znajduje się zachodni kontynent Seanchan. Został on w odległej przeszłości podbity przez najeźdźców pochodzących z centralnych krain.
W Seanchanie występują również różnorodne, niezwykłe zwierzęta sprowadzone z innych miejsc i wykorzystywane między innymi do walki z Pomiotem Cienia.
Lud Morza
Na wyspach Oceanu Aryth żyje wędrowny, wytatuowany Lud Morza. Jego przedstawiciele prowadzą handel z licznymi krainami świata, utrzymując kontakty pomiędzy odległymi regionami.
Andor i Caemlyn
Jednym z najważniejszych państw centralnych krain jest Andor, którego potężną stolicą pozostaje Caemlyn.
Na zachodniej granicy kraju wznoszą się Góry Mgły. W ich pobliżu znajduje się niepozorna wieś Pole Emonda, która odgrywa szczególną rolę w historii świata.
Rand al’Thor i Smok Odrodzony
Z Pola Emonda pochodzi młody Rand al’Thor. Jego prawdziwe pochodzenie różni się od tego, w które początkowo wierzy, a szczególne znaczenie mają zarówno jego znamię w kształcie czapli, jak i miecz oznaczony tym samym symbolem.
Właśnie tam Rand otrzymuje pierwsze zapowiedzi niebezpiecznej przyszłości. Ma stać się przeciwnikiem Przeklętych i prawdziwym Smokiem Odrodzonym.
Jego przeznaczenie opisują liczne przepowiednie. Przedstawiają go jednocześnie jako niszczyciela i zbawcę świata, którego los związany jest z zapowiedzianą Ostatnią Bitwą przeciwko Cieniowi. Według przekazu Aielów ocalona ma zostać jedynie „resztka resztki”.
Historia świata Koła Czasu zostaje w ten sposób powiązana z cyklem kolejnych epok, upadkiem dawnej cywilizacji oraz konfliktem, którego początki sięgają Epoki Legend, a rozstrzygnięcie ma nastąpić wraz z pojawieniem się prawdziwego Smoka Odrodzonego.
Powiązane książki
Bibliografia
- Pringle, D. et al. (2021) The Ultimate Encyclopedia of Fantasy: The definitive illustrated guide. London: Headline.
*Niektóre linki na stronie są linkami afiliacyjnymi. Jeśli dokonasz zakupu za ich pośrednictwem, Kompendium Fantastyki może otrzymać prowizję. Nie wpływa to na cenę produktu.