Spider (ang. The Spider) – fikcyjny bohater amerykańskiej literatury sensacyjno-fantastycznej, stworzony przez R.T.M. Scotta, który po raz pierwszy pojawił się w 1933 roku w krótkiej powieści The Spider Strikes. Jego prawdziwe imię to Richard Wentworth. Jest tajemniczym mścicielem walczącym z przestępczością, którego działalność przypomina przygody Cienia (The Shadow). Wyróżnia się charakterystycznym przebraniem, wyjątkową bezwzględnością wobec przeciwników oraz skłonnością do podejmowania walki z niezwykłymi zagrożeniami. Postać należy do przedstawicieli amerykańskiej literatury pulp, łączącej elementy kryminału, fantastyki i opowieści przygodowej.
Pochodzenie i charakterystyka postaci
Richard Wentworth prowadzi podwójne życie, występując jako tajemniczy mściciel znany pod pseudonimem Spider.
W swojej działalności posługuje się charakterystycznym przebraniem, obejmującym sztuczny garb oraz kły. Elementy te nadają mu niepokojący wygląd i pozwalają ukrywać prawdziwą tożsamość.
Spider wykorzystuje również cienką jedwabną linkę, przydatną podczas wspinaczki po ścianach. Jego charakterystycznym znakiem jest czerwony symbol przypominający pająka, którym oznacza czoła pokonanych przeciwników.
W przeciwieństwie do wielu innych zamaskowanych bohaterów Spider wyróżnia się szczególną bezwzględnością. Jego metody walki z przestępczością bywają brutalne, a działalność często prowadzi do śmierci przeciwników.
Ważną postacią w jego życiu jest Nita Van Sloan, elegancka kobieta będąca jego ukochaną.
Spider w literaturze pulp
Postać Spidera została stworzona przez R.T.M. Scotta na potrzeby amerykańskiej literatury popularnej.
Zadebiutowała w 1933 roku w krótkiej powieści The Spider Strikes, która zapoczątkowała cykl przygód tajemniczego mściciela.
W tym samym roku rozpoczęto wydawanie czasopisma The Spider, publikującego kolejne historie z udziałem bohatera. Magazyn ukazywał się do 1943 roku.
Większość spośród 118 opublikowanych opowieści napisał Norvell Page, posługujący się pseudonimem Grant Stockbridge.
R.T.M. Scott był autorem pierwszych dwóch historii cyklu, po których rozwój postaci przejęli kolejni pisarze.
Przeciwnicy Spidera
Przygody Spidera przedstawiają walkę z licznymi zagrożeniami pojawiającymi się w Nowym Jorku.
Wśród jego przeciwników znajdują się zarówno zwyczajni przestępcy, jak i postacie oraz istoty o fantastycznym charakterze.
Bohater musi mierzyć się między innymi z tajemniczymi plagami, szalejącymi zwierzętami, wirusem pożerającym metal oraz przywróconymi do życia neandertalczykami.
Do jego wrogów należą również rozmaite sekty i obłąkani przywódcy organizacji przestępczych.
Jednym z najbardziej niezwykłych przeciwników Spidera jest nadprzyrodzone uosobienie Śmierci, występujące w opowiadaniu Death and the Spider ze stycznia 1942 roku.
Połączenie kryminalnych intryg z nadprzyrodzonymi i fantastycznymi zagrożeniami stanowi charakterystyczną cechę cyklu.
Spider a postać Cienia
Spider należy do tego samego nurtu amerykańskiej literatury sensacyjno-fantastycznej co Cień, znany z opowieści publikowanych pod pseudonimem Maxwell Grant.
Obaj bohaterowie działają w ukryciu, walczą z przestępczością i występują przeciwko niezwykłym przeciwnikom.
Spider wyróżnia się jednak znacznie większą brutalnością. Jego działalność opiera się na bezpośredniej i bezwzględnej walce z wrogami.
Podobieństwa między postaciami stały się przedmiotem zainteresowania Philipa José Farmera, pisarza zajmującego się również genealogią fikcyjnych bohaterów.
Farmer rozważał możliwość powiązania Spidera, Cienia i innych postaci literatury popularnej w ramach wspólnej fikcyjnej genealogii.
Spider w filmie
Popularność Spidera doprowadziła do powstania dwóch kinowych seriali przygodowych.
Pierwszym z nich był The Spider’s Web z 1938 roku, w którym główną rolę zagrał Warren Hull.
Aktor powrócił do postaci w kolejnym serialu, The Spider Returns, zrealizowanym w 1941 roku.
Produkcje te przeniosły przygody Richarda Wentwortha z literatury pulp na ekran kinowy.
Spider w rozważaniach Philipa José Farmera
Philip José Farmer, autor zainteresowany powiązaniami genealogicznymi między fikcyjnymi bohaterami, początkowo zamierzał uwzględnić Spidera w swoich rozważaniach nad wspólnym pochodzeniem postaci literatury popularnej.
Wśród bohaterów, których planował ze sobą powiązać, znajdowali się Spider, Cień oraz G-8.
Farmer ostatecznie zrezygnował jednak z włączenia Richarda Wentwortha do tej fikcyjnej genealogii.
W dodatku do książki Doc Savage: His Apocalyptic Life z 1973 roku uzasadnił swoją decyzję wyjątkową brutalnością Spidera.
Przytoczył również opinię, według której Richard Wentworth był tak bezwzględny, że jedynym dobrym przestępcą pozostawał dla niego przestępca martwy. Jego działalność miała prowadzić do sytuacji, w której ulice i zaułki Nowego Jorku wypełniały ciała pokonanych wrogów.
Znaczenie postaci w fantastyce sensacyjnej
Spider należy do charakterystycznych bohaterów amerykańskiej literatury pulp lat trzydziestych i czterdziestych XX wieku.
Jego przygody łączą konwencję opowieści o zamaskowanym mścicielu z elementami kryminału, fantastyki naukowej i horroru.
Szczególną cechą cyklu jest różnorodność przeciwników, obejmująca zarówno organizacje przestępcze, jak i niezwykłe istoty oraz zjawiska nadprzyrodzone.
Rozbudowana seria literacka, obejmująca 118 opowieści, oraz dwie adaptacje kinowe zapewniły Spiderowi miejsce w historii amerykańskiej fantastyki sensacyjnej pierwszej połowy XX wieku.
Bibliografia
- Pringle, David, The Ultimate Encyclopedia of Fantasy, Woodstock: Overlook Press, 1999.