Doktor Nikola (ang. Dr Nikola) – fikcyjny bohater literacki stworzony przez australijskiego pisarza Guya Boothby’ego, który po raz pierwszy pojawił się w powieści A Bid for Fortune z 1895 roku. Jest wyrafinowanym, obdarzonym zdolnościami hipnotycznymi przestępcą o wybitnym intelekcie, porównywanym do profesora Moriarty’ego z opowieści Arthura Conana Doyle’a o Sherlocku Holmesie. Jego charakterystyczną cechą jest zamiłowanie do kotów, a głównym celem działalności – odkrycie tajemnicy nieśmiertelności.
Charakterystyka postaci
Doktor Nikola jest człowiekiem o nienagannych manierach, niezwykłej inteligencji i zdolnościach hipnotycznych. Wyróżnia się wyrafinowanym sposobem działania oraz umiejętnością podporządkowywania sobie innych ludzi.
W realizacji swoich zamierzeń korzysta z pomocy oddanych współpracowników, którzy wykonują jego polecenia. Prowadzi działalność przestępczą, poszukując jednocześnie sposobu na osiągnięcie nieśmiertelności.
Pod względem intelektu i metod działania przypomina profesora Moriarty’ego, przeciwnika Sherlocka Holmesa stworzonego przez Arthura Conana Doyle’a. Obie postacie reprezentują typ genialnego przestępcy, którego największym atutem jest zdolność planowania i kierowania działaniami innych osób.
Jedną z osobliwych cech Doktora Nikoli jest jego zamiłowanie do kotów, kontrastujące z bezwzględnym charakterem prowadzonej przez niego działalności.
Doktor Nikola w twórczości Guya Boothby’ego
Postać Doktora Nikoli zadebiutowała w 1895 roku w powieści A Bid for Fortune, znanej również pod tytułem Dr Nikola’s Vendetta.
Guy Boothby uczynił go następnie bohaterem kolejnych utworów należących do popularnego wówczas nurtu fantastyki przygodowej. W 1896 roku ukazała się powieść Dr Nikola, a w 1897 roku Dr Nikola’s Experiment.
Kolejną częścią cyklu była A Farewell, Nikola, opublikowana w 1901 roku.
W powieściach tych Doktor Nikola występuje jako główny antagonista, wykorzystujący swoją inteligencję, zdolności hipnotyczne i podporządkowanych sobie ludzi do realizacji tajemniczych planów.
Doktor Nikola a postać Fu Manchu
Doktor Nikola należy do literackich poprzedników Fu Manchu, złoczyńcy stworzonego przez Saxa Rohmera.
Obie postacie łączy wybitna inteligencja, skłonność do kierowania działalnością przestępczą za pośrednictwem podwładnych oraz dążenie do realizacji niezwykłych celów.
W przeciwieństwie do Fu Manchu Doktor Nikola nie został jednak wyposażony w podobne orientalne stereotypy rasowe. Jego charakterystyka koncentruje się przede wszystkim na zdolnościach intelektualnych, hipnozie i tajemniczych przedsięwzięciach.
Pozostałe wystąpienia
Doktor Nikola pojawia się również w powieści Guya Boothby’ego The Lust of Hate z 1898 roku.
W utworze tym odgrywa jednak mniejszą rolę niż w pozostałych książkach poświęconych jego działalności.
Postać Doktora Nikoli stanowi przykład literackiego genialnego złoczyńcy, charakterystycznego dla fantastyki przygodowej przełomu XIX i XX wieku.
Bibliografia
- Pringle, David, The Ultimate Encyclopedia of Fantasy, Woodstock: Overlook Press, 1999.