Psammead – fantastyczna istota stworzona przez brytyjską pisarkę E. Nesbit, która po raz pierwszy pojawiła się w 1902 roku w opowieści The Psammead, publikowanej w odcinkach na łamach czasopisma „The Strand Magazine”. Jest piaskowym duszkiem o niezwykłym wyglądzie, obdarzonym zdolnością spełniania życzeń. Postać występuje w książkach Five Children and It (1902) oraz The Story of the Amulet (1906), w których jej magiczne właściwości stają się źródłem niezwykłych przygód dziecięcych bohaterów.
Wygląd i charakterystyka Psammeada
Psammead jest istotą określaną mianem piaskowego duszka (ang. sand fairy). Jego wygląd znacznie odbiega od tradycyjnych wyobrażeń o wróżkach.
Ma grube, pokryte futrem ciało, uszy przypominające uszy nietoperza oraz oczy osadzone na wydłużonych szypułkach. Jego powierzchowność opisywana jest jako wyjątkowo brzydka.
Psammead wyróżnia się również nieprzyjemnym usposobieniem. Jest istotą drażliwą i skłonną do okazywania niezadowolenia, co kontrastuje z posiadanymi przez niego niezwykłymi zdolnościami.
Najważniejszą właściwością piaskowego duszka jest umiejętność spełniania życzeń. Dzięki tej mocy może wpływać na rzeczywistość i wywoływać wydarzenia niemożliwe w zwyczajnym świecie.
Psammead w twórczości E. Nesbit
Postać Psammeada została stworzona przez E. Nesbit na potrzeby literatury fantastycznej dla dzieci.
Po raz pierwszy pojawiła się w opowieści The Psammead, publikowanej w 1902 roku w czasopiśmie „The Strand Magazine”. Historia została następnie wydana w formie książkowej pod tytułem Five Children and It (1902).
W utworze tym magiczne zdolności Psammeada pozwalają dzieciom wypowiadać życzenia, których spełnienie prowadzi do nieoczekiwanych i komicznych konsekwencji.
Autorka powróciła do postaci piaskowego duszka w powieści The Story of the Amulet (1906), rozwijając jej rolę w kolejnych fantastycznych przygodach.
Magiczne zdolności i podróże w czasie
W pierwszej książce najważniejszym elementem związanym z Psammeadem jest spełnianie życzeń. Ich rezultaty nie zawsze odpowiadają oczekiwaniom dzieci, stając się źródłem humorystycznych sytuacji.
W The Story of the Amulet magiczne możliwości Psammeada pozwalają bohaterom odbywać podróże w czasie.
Dzieci przenoszą się między innymi do starożytnego Egiptu, Babilonu oraz Atlantydy. Dzięki temu ich przygody wykraczają poza zwyczajne doświadczenia i obejmują odwiedzanie odległych epok oraz niezwykłych miejsc.
Motyw podróży w czasie stanowi rozwinięcie fantastycznych możliwości przedstawionych we wcześniejszej książce.
Adaptacje telewizyjne
Opowieści E. Nesbit o Psammeadzie należą do utworów literatury dziecięcej wielokrotnie adaptowanych na potrzeby telewizji.
Brytyjska stacja BBC kilkukrotnie przygotowywała serialowe wersje historii przedstawionych w książkach Five Children and It oraz The Story of the Amulet.
Adaptacje te przenosiły na ekran przygody dzieci i magicznego piaskowego duszka, wykorzystując zarówno motyw spełniania życzeń, jak i niezwykłych podróży.
Znaczenie postaci w literaturze fantasy
Psammead należy do charakterystycznych istot fantastycznych stworzonych przez E. Nesbit. Jego nietypowy wygląd, drażliwe usposobienie i zdolność spełniania życzeń odróżniają go od tradycyjnych postaci wróżek.
W opowieściach o piaskowym duszku magia nie zawsze przynosi bohaterom oczekiwane korzyści. Przeciwnie, spełnione życzenia prowadzą często do zabawnych komplikacji.
Połączenie niezwykłej istoty, magicznych zdolności, humoru oraz podróży w czasie sprawiło, że książki z udziałem Psammeada znalazły się wśród utworów literatury dziecięcej wielokrotnie adaptowanych przez BBC.
Bibliografia
- Pringle, David, The Ultimate Encyclopedia of Fantasy, Woodstock: Overlook Press, 1999.