Charakterystyka świata
Era hyboryjska to fikcyjny okres stanowiący miejsce akcji opowieści o Conanie Cymmeryjczyku, stworzonym w 1932 roku przez Roberta E. Howarda. Jej dzieje zostały umieszczone w nieokreślonej epoce odległej przeszłości, pomiędzy zatonięciem legendarnej Atlantydy a początkiem historii współczesnego świata.
Kraina ta została pomyślana przede wszystkim jako rozległe tło dla kolejnych przygód Conana. Różnorodność państw, kultur i niebezpiecznych miejsc umożliwia prowadzenie otwartego cyklu opowieści charakterystycznego dla Sword & Sorcery, w którym po zakończeniu jednej przygody bohater może natychmiast rozpocząć następną.
Conan Cymmeryjczyk
Conan jest barbarzyńskim wojownikiem pochodzącym z mroźnej Północy i synem kowala. Jego przygody prowadzą go przez liczne obszary świata hyboryjskiego, gdzie mierzy się z wojownikami, władcami, czarnoksiężnikami, kapłanami oraz nadprzyrodzonymi zagrożeniami.
Historie o Conanie wykorzystują powtarzający się model samodzielnych przygód. Bohater może walczyć z aroganckimi wodzami, przeciwstawiać się spiskującym czarownikom, plądrować pełne skarbów świątynie, mierzyć się z potworami lub ratować znajdujące się w niebezpieczeństwie kobiety. Akcja rozgrywa się między innymi w świątyniach pradawnych bogów, kryjówkach złodziei, na pokładach pirackich statków oraz na polach bitew.
Ostatecznie Conan zdobywa tron Aquilonii, najważniejszego cywilizowanego państwa ery hyboryjskiej. Mimo osiągnięcia pozycji króla zachowuje jednak pogardę wobec tego, co uważa za słabość i dekadencję cywilizacji, pozostając przede wszystkim barbarzyńskim poszukiwaczem przygód.
Geografia i nazewnictwo
Howard konstruował geografię ery hyboryjskiej w sposób sugerujący jej związek z późniejszą historią i mitologią rzeczywistego świata. Nazwy wielu krain przypominają określenia znane z późniejszych kultur, języków i tradycji.
W świecie Conana istnieją między innymi państwa Argos, Ophir i Corinthia. Na południu znajduje się przypominająca Egipt Stygia, królestwo czarnoksiężników położone nad rzeką Styx.
W pobliżu leży Punt, którego nazwa odpowiada dawnemu egipskiemu określeniu części Afryki. Dalej na południe znajduje się Zembabwei.
Północne krainy
Na północ od Styksu położony jest Shem, którego nazwa przywołuje biblijnego Sema, syna Noego, oraz związane z nim określenie „semicki”.
Na dalekiej północy znajdują się krainy o wyraźnie nordyckim charakterze – Vanaheim i Asgard. Na wschód od nich leży Hyperborea, której nazwa pochodzi od mitycznej krainy znajdującej się „poza Północnym Wiatrem”, wspominanej przez starożytnych autorów Pindara i Herodota.
Inne nazwy również sugerują związki z późniejszymi kulturami. Brythunia przywołuje języki brytońskie, do których należą między innymi walijski i kornijski. Z kolei z Irlandczykami i Szkotami kojarzona jest Piktyjska Dzicz.
Funkcja świata w opowieściach
Mapa ery hyboryjskiej posiada pozory historycznej i geograficznej wiarygodności. Jedna z jej opublikowanych wersji została nawet zestawiona z mapą współczesnej Europy, aby pokazać późniejsze zmiany kształtu wybrzeży.
Najważniejszym zadaniem geografii świata pozostaje jednak zapewnienie nieograniczonej liczby odmiennych miejsc dla kolejnych przygód Conana. Poszczególne krainy pozwalają przenosić akcję pomiędzy cywilizowanymi państwami, dzikimi obszarami, świątyniami, miastami, morzami i polami bitew.
Intensywny charakter tych opowieści podkreślał August Derleth we wstępie do zbioru „Skull-Face and Others”, sugerując, że odpowiednim sposobem oddania atmosfery historii Howarda byłoby drukowanie ich na krwistoczerwonym papierze przy akompaniamencie odgłosów grzmotów.
Thuria i król Kull
Era hyboryjska jest odlegle związana z innymi światami i bohaterami stworzonymi przez Howarda. W jeszcze dawniejszej epoce żył król Kull, wygnaniec pochodzący z Atlantydy.
Jego przygody rozgrywają się na starożytnym kontynencie Thurii. Kataklizmy związane z zatonięciem Atlantydy i Lemurii doprowadziły do przekształcenia Thurii, z której ostatecznie wyłonił się świat ery hyboryjskiej.
Cormac Mac Art
Kolejne przemiany kontynentów doprowadziły do powstania świata zbliżającego się do czasów nowożytnych, w którym Howard umieścił nieliczne przygody celtyckiego barbarzyńcy Cormaca Mac Arta.
Cormac wywodzi się od Piktów oraz Cymmeryjczyków, ludu Conana. Sami Cymmeryjczycy mają natomiast pochodzić od Atlantów, do których należał Kull.
W ten sposób historie Kulla, Conana i Cormaca Mac Arta zostały połączone poprzez kolejne epoki, przemiany świata oraz związki pomiędzy zamieszkującymi go ludami.
Znaczenie dla Sword & Sorcery
Tworząc historie o Kullu, Conanie, Cormacu Mac Arcie oraz innych podobnych bohaterach, Robert E. Howard ukształtował podstawowy model współczesnego Sword & Sorcery.
Jego opowieści opierają się na dynamicznych, samodzielnych przygodach wojowniczych bohaterów przemierzających egzotyczne krainy, walczących z ludzkimi przeciwnikami i nadprzyrodzonymi zagrożeniami. Świat ery hyboryjskiej został podporządkowany temu modelowi, dostarczając niemal niewyczerpanej liczby miejsc, kultur i konfliktów dla kolejnych przygód Conana. Twórczość Howarda stała się następnie przedmiotem licznych naśladownictw.
Bibliografia
- Pringle, D. et al. (2021) The Ultimate Encyclopedia of Fantasy: The definitive illustrated guide. London: Headline.
Niektóre linki na stronie są linkami afiliacyjnymi. Jeśli dokonasz zakupu za ich pośrednictwem, Kompendium Fantastyki może otrzymać prowizję. Nie wpływa to na cenę produktu.