Charakterystyka świata
Narnia to fantastyczna kraina stworzona przez C.S. Lewisa, stanowiąca główne miejsce akcji cyklu powieściowego, który zdobył popularność wśród kolejnych pokoleń młodych czytelników. Jej szczególną cechą jest przedstawienie całych dziejów świata – od momentu stworzenia aż po jego ostateczny kres i Sąd Ostateczny.
Narnia łączy elementy różnych tradycji mitologicznych i baśniowych z wyraźną symboliką chrześcijańską. Zamieszkują ją zarówno istoty znane z dawnych legend, jak i liczne mówiące zwierzęta, które należą do najbardziej charakterystycznych mieszkańców tego świata.
Mitologia i mieszkańcy Narnii
W powieści „Lew, czarownica i stara szafa” Narnia zostaje przedstawiona jako kraina zamieszkana przez istoty pochodzące z rozmaitych tradycji fantastycznych.
Z mitologii greckiej wywodzą się fauny, centaury i jednorożce, natomiast olbrzymy i krasnoludy przywołują skojarzenia z mitologią nordycką. W świecie tym występuje również zła czarownica, nawiązująca do tradycyjnych postaci baśniowych, a nawet Święty Mikołaj.
Szczególne miejsce wśród mieszkańców Narnii zajmują mówiące zwierzęta. Należą do nich między innymi krety, myszy, konie i lwy. Obdarzone zdolnością mowy stanowią jeden z najbardziej rozpoznawalnych elementów świata Lewisa.
Aslan i symbolika chrześcijańska
Najważniejszą postacią Narnii jest Aslan, niezwykły mówiący lew, którego imię pochodzi od tureckiego słowa oznaczającego lwa. Pełni on funkcję zbawiciela i odkupiciela tego świata.
W „Lwie, czarownicy i starej szafie” Aslan zostaje złożony w ofierze, a następnie zmartwychwstaje. W kolejnych częściach cyklu coraz wyraźniej ujawnia się jego związek z postacią Chrystusa.
Religijne znaczenie Aslana znajduje odzwierciedlenie zarówno w opowieści o stworzeniu Narnii, jak i w wydarzeniach prowadzących do jej ostatecznego końca.
Stworzenie Narnii
Początki świata przedstawiono w powieści „Siostrzeniec czarodzieja”. Jej bohaterowie, przybywający z wiktoriańskiego Londynu, stają się świadkami narodzin Narnii.
Świat zostaje powołany do istnienia przez śpiew Aslana. Jego pieśń sprawia, że pojawiają się elementy nowej rzeczywistości, a zwierzęta wyrastają z niezwykle żyznej ziemi. Jej magiczne właściwości są tak silne, że nawet zakopane złote i srebrne monety mogą wyrosnąć w odpowiednie drzewa.
Aslan wybiera również niektóre zwierzęta i obdarza je zdolnością mówienia, dając początek społeczności Mówiących Zwierząt.
Geografia Narnii
Świat Lewisa stopniowo rozszerza się w kolejnych tomach cyklu. Początkowo czytelnik poznaje przede wszystkim samą Narnię, jednak późniejsze wyprawy ujawniają istnienie odległych krain, niezwykłych wysp i podziemnych światów.
Wschodnie morza
W „Podróży Wędrowca do Świtu” bohaterowie docierają do niezwykłych wysp położonych na wschodnich morzach. Jednym z najbardziej niebezpiecznych miejsc jest Wyspa, na której spełniają się sny – w tym również najstraszniejsze koszmary.
Północne krainy
„Srebrne krzesło” przedstawia północne obszary świata, zamieszkane między innymi przez olbrzymy. Ważną postacią tej opowieści jest Błotosmętek, melancholijny błotowij, istota o człekokształtnej sylwetce i nieco żabich cechach.
Bism
W „Srebrnym krześle” ukazany zostaje również Bism, ognisty podziemny świat zamieszkany przez osobliwe, zdeformowane gnomy.
Czas w Narnii i na Ziemi
Jedną z najważniejszych właściwości Narnii jest odmienny upływ czasu w porównaniu z Ziemią. Czas w obu światach nie biegnie w jednakowym tempie, co pozwala bohaterom przeżywać w Narnii całe lata, podczas gdy w ich rodzinnym świecie mija zaledwie kilka minut.
W „Lwie, czarownicy i starej szafie” dzieci przybywające z Ziemi dorastają i przez wiele lat sprawują władzę jako królowie i królowe Narnii. Po powrocie do własnego świata ponownie stają się dziećmi, odkrywając, że ich nieobecność trwała jedynie chwilę.
Różnice w upływie czasu sprawiają również, że stworzenie Narnii, należące do jej najodleglejszej przeszłości, przypada na okres, w którym na Ziemi Sherlock Holmes wciąż mieszkał przy Baker Street.
Upadek i koniec Narnii
Ostateczne dzieje świata zostały przedstawione jako odpowiednik chrześcijańskiej apokalipsy i Sądu Ostatecznego.
Pod koniec istnienia Narnii jej dawny porządek ulega rozpadowi, a Aslan przestaje się pojawiać. Jego nieobecność zostaje wykorzystana do stworzenia fałszywego wizerunku zbawiciela. Rolę tę odgrywa niemądry osioł przebrany w lwią skórę, stanowiący odpowiednik Antychrysta.
Następuje ostateczny kres Narnii. Świat pogrąża się w wiecznej ciemności, jego mieszkańcy umierają, a następnie zostają osądzeni przez Aslana.
Za granicą śmierci istnieje jednak doskonalsza Narnia, będąca częścią Nieba. Zagłada dotychczasowego świata nie oznacza więc całkowitego końca jego istnienia, lecz przejście do odmiennej rzeczywistości.
Znaczenie Narnii
Narnia stanowi połączenie różnorodnych motywów baśniowych, mitologicznych i religijnych. Jej mieszkańcy oraz rozległa geografia tworzą świat pełen niezwykłych miejsc i postaci, natomiast odmienne prawa czasu umożliwiają przedstawienie całych epok jego historii.
Szczególne znaczenie dla konstrukcji cyklu ma chrześcijańska symbolika narodzin, odkupienia, śmierci i odrodzenia. Dzięki niej Narnia nie jest jedynie miejscem kolejnych fantastycznych przygód, lecz światem posiadającym własny początek, historię i ostateczne przeznaczenie.
Bibliografia
- Pringle, D. et al. (2021) The Ultimate Encyclopedia of Fantasy: The definitive illustrated guide. London: Headline.
Niektóre linki na stronie są linkami afiliacyjnymi. Jeśli dokonasz zakupu za ich pośrednictwem, Kompendium Fantastyki może otrzymać prowizję. Nie wpływa to na cenę produktu.