Brytyjski powieściopisarz
Data urodzenia: 1898
Data śmierci: 1963
Twórczość i inspiracje
C.S. Lewis był autorem, którego głęboka wiara chrześcijańska wywarła wyraźny wpływ na całą jego twórczość fantastyczną. Stworzył popularne dzieła fantasy, bardzo zróżnicowane pod względem charakteru i tematyki.
Lewis był również przyjacielem i kolegą J.R.R. Tolkiena. Wiele lat po publikacji „Władcy Pierścieni” Tolkien przyznał w jednym z wywiadów, że ekscentryczna charakterystyka Drzewca, jednego z bohaterów jego powieści, była pomyślana jako pełna dobrego humoru parodia Lewisa. Drzewiec otrzymał jego donośny głos, absurdalne wtrącenia „Hrum, Hoom” oraz reputację człowieka, który wie absolutnie wszystko — co, ku irytacji innych, zazwyczaj rzeczywiście wiedział.
Entowie, których przedstawicielem jest Drzewiec, mieli także na innym poziomie stanowić łagodną satyrę na oksfordzkich wykładowców, szczególnie na skostniałych filologów, do których Tolkien sam mógłby się zaliczyć. Podobnie jak ci akademicy, Entowie „wiele czasu poświęcali na dyskusję nad problemami, lecz powoli przechodzili do działania”. Zarówno w Oksfordzie, jak i w Entwood działanie okazywało się niepotrzebne, ponieważ debaty często trwały dłużej niż same problemy.
Trylogia kosmiczna
„Trylogia kosmiczna”, znana również jako „Trylogia Ransoma”, rozpoczęła się jako interesująca literatura science fiction utrzymana w duchu twórczości H.G. Wellsa, którego jednocześnie poddawała krytyce.
„Poza milczącą planetą” (1938) opowiada o porwaniu głównego bohatera, Ransoma, przez obcą rasę.
„Perelandra” (1943), znana również pod tytułem „Podróż na Wenus”, przedstawia nie statek kosmiczny, lecz anioła, który przenosi Ransoma na unoszące się wyspy Wenus. Tam bohater staje się świadkiem ponownego odegrania kuszenia z Edenu. Zielonoskóry Adam Wenus przebywa gdzie indziej, natomiast Ransom bezradnie obserwuje, jak Weston – opętany już bezpośrednio przez Szatana – nakłania zielonoskórą Ewę do złamania boskiego przykazania. Ponieważ, według Lewisa, zwykła kobieta nie jest w stanie oprzeć się pokusie, to właśnie Ransom podejmuje walkę z kusicielem i usiłuje zabić go w bezpośrednim starciu.
„Ta ohydna siła” (1945) przenosi Ransoma z powrotem na Ziemię, gdzie organizuje on ostatnią duchową obronę Wielkiej Brytanii przed wyjątkowo odrażającą organizacją NICE. Pod pozorem prowadzenia badań naukowych skrywa ona koszmar rodem z twórczości Kafki oraz sojusz z mrocznymi siłami Ziemi. Ponieważ wcześniejsze podróże kosmiczne Westona naruszyły kwarantannę naszej planety, tajemnicze moce innych światów mogą teraz ingerować w jej losy. Ransom wzywa je, aby obdarzyły przebudzonego Merlina apokaliptycznymi mocami. Merlin przenika do struktur NICE, doprowadza do ich chaosu, a ostatecznie je niszczy. Jest to powieść bardzo sugestywna, choć nierówna pod względem literackim.
Twórczość teologiczna
Bardziej bezpośrednio dydaktyczna twórczość teologiczna Lewisa obejmuje również dwie skuteczne literacko fantazje.
„Listy starego diabła do młodego” (1942) przekazują moralne pouczenia w odwróconej formie. Demon Krętacz udziela swojemu bratankowi wskazówek, jak najskuteczniej sprowadzać ludzkie dusze na złą drogę. Piekielna „Niższa Hierarchia” staje się przy tym źródłem zabawnej satyry na biurokrację.
„Wielki rozwód” (1946) przedstawia wycieczkowiczów z ponurych przedmieść pewnego piekła, którzy zostają zabrani na olśniewające przedgórza Nieba. Paradoksalnie większość z nich przerażają warunki życia w wiecznej szczęśliwości i postanawia pozostać przy diabłach, których już znają.
Opowieści z Narnii
Największy sukces wśród młodszych czytelników odniosła seria „Opowieści z Narnii”, na którą składają się:
„Lew, Czarownica i stara szafa” (1950)
„Książę Kaspian” (1951)
„Podróż Wędrowca do Świtu” (1952)
„Srebrne krzesło” (1953)
„Koń i jego chłopiec” (1954)
„Siostrzeniec czarodzieja” (1955)
„Ostatnia bitwa” (1956)
Książki należy czytać właśnie w tej kolejności.
Zwłaszcza wcześniejsze tomy zawierają fragmenty napisane mniej starannie oraz pewne niekonsekwencje, z których część została później wyjaśniona. Przykładowo szósty tom tłumaczy, dlaczego w bezkresnym średniowiecznym lesie opisanym w pierwszej książce stoi samotna współczesna latarnia. Z kolei w drugim tomie pojawia się bachiczna uczta, podczas której – pamiętając o młodych odbiorcach – wino zostaje dyskretnie zastąpione świeżym sokiem winogronowym.
Dar Lewisa do tworzenia sugestywnych obrazów i zapadających w pamięć sformułowań sprawia jednak, że te drobne niedoskonałości tracą na znaczeniu.
„Dopóki mamy twarze”
„Dopóki mamy twarze” (1956) jest samodzielną powieścią wykorzystującą mit o Kupidynie i Psyche do rozważań nad moralnymi zagadnieniami zaborczości oraz duszącej zazdrości. Książka cieszy się dużym uznaniem wielu czytelników, choć brakuje jej tej twórczej żywiołowości, która charakteryzuje najlepsze dzieła Lewisa.
Bibliografia
- The Heroes of Tolkien by David Day
- The Definitive Illustrated Guide to Fantasy by David Pringle