Brytyjski powieściopisarz i artysta
Data urodzenia: 1911
Data śmierci: 1968
Twórczość i styl
Jak pokazują niezwykle oryginalne ilustracje, które tworzył do własnych dzieł – jedne mroczne i pełne niepokoju, inne komiczne – Mervyn Peake posiadał artystyczne wyczucie formy i kompozycji. Jego fantastyczna proza wykorzystuje przymiotniki i sformułowania, które niczym ciężkie pociągnięcia pędzla budują sceny wypełnione gęstymi, przytłaczającymi detalami, przypominające zatłoczone obrazy Brueghela lub Boscha.
Trylogia Gormenghast
Najwybitniejszym osiągnięciem literackim Peake’a jest trylogia „Gormenghast”, obejmująca:
„Titus Groan” (1946)
„Gormenghast” (1950)
„Titus Alone” (1959)
Cykl przedstawia gęsty, przytłaczający świat społeczny uwięziony w nieustannie zmieniającym się systemie rytuałów. Jest to rzeczywistość ciężka i opresyjna, dlatego czytelnik częściowo współczuje złowrogiemu kuchcikowi Steerpike’owi, który buntuje się przeciw obowiązującemu porządkowi i – niczym Makbet – dochodzi do przekonania, że pierwsze morderstwo jest jedynie początkiem drogi prowadzącej ku kolejnym zbrodniom.
Niektóre wydarzenia są jednocześnie komiczne i przerażające. Tak dzieje się między innymi z hrabią Groanem, który po spaleniu swojej biblioteki popada w obłęd i siada z szeroko otwartymi oczami na kominku, przekonany, że jest duchem.
Wyjątkowość świata Gormenghast
Mistrzostwo Peake’a przejawia się w jego zdolności do stworzenia świata, który wydaje się jednocześnie pradawny i zaskakująco żywy.
Jego bohaterowie są groteskowymi postaciami, a nie tradycyjnymi herosami. Poruszają się w atmosferze rozkładu, ceremoniału i obsesji.
Choć książki z cyklu „Gormenghast” bywają wymagające i mroczne, pozostają jednymi z najbardziej oryginalnych dzieł fantasy XX wieku.
Twórczość Peake’a porównywano do dzieł Charlesa Dickensa oraz autorów powieści gotyckich. Wpływ trylogii można dostrzec w twórczości późniejszych pisarzy fantasy opisujących osobliwe społeczeństwa, światy zdominowane przez rytuały oraz ekscentrycznych bohaterów.
„Boy in Darkness”
Powiązanym z trylogią utworem jest opowiadanie „Boy in Darkness” (1956), w którym chłopiec wyraźnie utożsamiany z Titusem ucieka od zamkowych rytuałów i spotyka złowrogie mówiące zwierzęta – Kozła i Hienę, będących częściowo przemienionymi ludźmi, oraz potwornego Barana, który zamierza dokonać podobnej przemiany na chłopcu.
Ta pełna grozy groteska jest autentycznie przerażająca.
„Mr Pye”
„Mr Pye” (1953) jest znacznie bardziej konwencjonalną powieścią fantasy – komiczną moralitetową przypowieścią rozgrywającą się na wyspie Sark. Jej niewielki wzrostem bohater z przerażeniem odkrywa, że nagrodą za jego konsekwentną dobroć i życzliwość staje się wyrośnięcie anielskich skrzydeł.
Zawstydzony tym znakiem łaski próbuje zastosować oczywiste rozwiązanie i zaczyna popełniać złe uczynki. W rezultacie wyrastają mu jednak rogi.
Pozostała twórczość
Obszerny i cenny zbiór prac Peake’a – obejmujący ilustracje, poezję, zarówno poważną, jak i nonsensowną, oraz różnorodne teksty prozatorskie – ukazał się pod tytułem „Peake’s Progress” (1978).
Tom zawiera między innymi opowiadanie „Boy in Darkness” oraz większość żartobliwych rymowanek z książki „A Book of Nonsense” (1972).
Dziedzictwo
W literaturze angielskiej nie ma właściwie niczego, co można byłoby porównać z najważniejszymi dziełami Peake’a – „Titus Groan” i „Gormenghast” – w których osiągnął pełnię swojego talentu.