Gremliny – złośliwe istoty fantastyczne wywodzące się z folkloru brytyjskiego lotnictwa wojskowego, których legendy powstały pod koniec lat trzydziestych XX wieku. Przedstawiane są jako niewielkie stworzenia odpowiedzialne za sabotowanie silników samolotowych i innych urządzeń mechanicznych. Ich wizerunek rozpowszechnił się podczas II wojny światowej, a następnie znalazł zastosowanie w komiksach, literaturze dziecięcej i filmie.
Pochodzenie legendy gremlinów
Opowieści o gremlinach pojawiły się w środowisku brytyjskich pilotów i personelu lotniczego w pierwszych latach II wojny światowej. Istoty te miały odpowiadać za niewyjaśnione awarie samolotów oraz uszkodzenia urządzeń mechanicznych.
Pochodzenie samej nazwy nie zostało jednoznacznie ustalone. Według jednej z anegdot przytoczonych w Brewer’s Dictionary of Phrase and Fable określenie to miało powstać wśród członków eskadry Bomber Command stacjonującej podczas wojny w Indiach.
Nazwa miała stanowić połączenie nazw napoju Grimm’s Fairy Tales, jedynej książki dostępnej w mesie, oraz piwa Fremlin, które było tam jedynym dostępnym trunkiem. Inne słowniki podawały jednak, że pochodzenie wyrazu pozostaje nieznane.
Gremliny w komiksach i literaturze
W okresie II wojny światowej gremliny zaczęły pojawiać się w publikacjach przeznaczonych dla szerszej publiczności.
Jednym z pierwszych przykładów był komiks It’s the Gremlins! autorstwa Freda Robinsona, ukazujący się w gazecie Knockout w latach 1943–1947.
Istotną rolę w popularyzacji tych stworzeń odegrał również Roald Dahl, były pilot Royal Air Force, który przedstawił gremliny amerykańskim czytelnikom w książce dla dzieci The Gremlins (1943).
Prawa do utworu zostały zakupione przez Walt Disney Company jeszcze przed jego publikacją. Planowano realizację pełnometrażowego filmu animowanego, jednak projekt nie został ukończony.
Książka ukazała się ostatecznie z ilustracjami zatwierdzonymi przez Disneya. Z czasem stała się rzadkim i poszukiwanym przedmiotem kolekcjonerskim.
Dahl powrócił do motywu gremlinów w utworze Some Time Never: A Fable for Supermen (1948), przeznaczonym dla dorosłych czytelników. Fabuła przedstawiała pilota, który odkrywa tajemnicze podziemne miasto zamieszkane przez te istoty.
Gremliny w filmie
W 1984 roku na ekrany kin trafił film Gremlins w reżyserii Joego Dantego, łączący elementy komedii i horroru.
Przedstawione w nim stworzenia były szybko rozmnażającymi się niewielkimi potworami, które opanowywały amerykańskie miasteczko. Pomimo wykorzystania tej samej nazwy film nie wykazywał większych związków z wcześniejszymi opowieściami Roalda Dahla ani z tradycją gremlinów wywodzącą się z Royal Air Force.
Sukces produkcji doprowadził do powstania kontynuacji Gremlins 2: The New Batch (1990), rozwijającej filmową wersję tych fantastycznych stworzeń.
Bibliografia
- Pringle, David, The Ultimate Encyclopedia of Fantasy, Woodstock: Overlook Press, 1999.