Istnieje wiele powszechnie stosowanych zabiegów fabularnych, które wykorzystują przedmioty do wygodnego rozwijania opowieści, dostarczając bohaterom motywacji, wywołując konflikty lub zapewniając potrzebny zasób w późniejszej części historii.
Takie wątki fabularne mogą być wykorzystywane z dobrym skutkiem, jednak zbyt często stają się wygodnym rozwiązaniem, pozwalającym autorowi uniknąć stworzenia bardziej przemyślanej konstrukcji fabuły.
MacGuffin
Najbardziej znanym przykładem jest MacGuffin Alfreda Hitchcocka. Jest to powszechnie wykorzystywany element thrillerów i powieści kryminalnych, ale pojawia się również w literaturze fantasy.
MacGuffin jest przedmiotem, który sam w sobie nie ma istotnego znaczenia dla fabuły, jednak pożądają go wszystkie najważniejsze postacie. Daje bohaterowi i antagoniście powód do wejścia ze sobą w konflikt, lecz ostatecznie okazuje się jedynie mało istotnym elementem zakończenia historii.
Wiele MacGuffinów nigdy nie zostaje nawet dokładnie opisanych.
„Musimy odnaleźć Pieczęć, zanim zdobędzie ją Mroczny Władca.”
Strzelba Czechowa
Kolejnym powszechnym wątkiem fabularnym jest Strzelba Czechowa. Nazwa pochodzi od słynnego stwierdzenia dramaturga Antona Czechowa z końca XIX wieku:
„…Jeżeli w pierwszym akcie na ścianie wisi pistolet, to w ostatnim akcie musi wystrzelić.”
Czechow chciał w ten sposób zilustrować znaczenie umieszczania na scenie wyłącznie elementów istotnych dla przedstawienia. Obecnie termin „Strzelba Czechowa” jest jednak używany w nieco innym znaczeniu.
Odnosi się do każdego pozornie nieistotnego przedmiotu wprowadzonego na początku opowieści, który w sprzyjających okolicznościach okazuje się później kluczowy dla rozwoju wydarzeń.
Krytycy spierają się, czy jest to umiejętne wykorzystanie zapowiedzi przyszłych wydarzeń, czy raczej wygodna odmiana deus ex machina.
„Moje dziecko, noś ten medalion zawsze przy sobie.”
Dingus
„Dingus” jest pojęciem powiązanym ze Strzelbą Czechowa. Nazwa wywodzi się ze starowysokoniemieckiego słowa oznaczającego „rzecz”.
Określa każdy niewiarygodnie użyteczny wynalazek techniczny lub magiczny artefakt, który akurat pojawia się wtedy, gdy jest potrzebny.
Choć niemal zawsze stanowi wyraźny przykład niewłaściwego wykorzystania deus ex machina, Dingus pozostaje zaskakująco częstym elementem opowieści fantasy.
„Nigdy nie przekujemy miecza bez żelaza meteorytowego… ale zaraz, czy to nie krater?”
Kupon fabularny
„Kupon fabularny”, termin wprowadzony przez Nicka Lowe’a, oznacza przedmiot, który jako jedyny pozwala bohaterowi odnieść zwycięstwo, przy czym sukces zostaje osiągnięty przede wszystkim dzięki posiadaniu lub wykorzystaniu właśnie tego przedmiotu.
Kupony fabularne są często dzielone na kilka części. Żartobliwie mówi się wówczas, że kiedy bohater zgromadzi ich odpowiednią liczbę, może wymienić je na zwycięstwo.
W przypadku Kamienia Filozoficznego jego zdobycie podlega jednak szczególnej zasadzie. Może go znaleźć wyłącznie osoba, która chce go odnaleźć, ale nie zamierza go użyć. Oznacza to, że sam przedmiot nie zapewnia zwycięstwa poprzez wykorzystanie jego mocy, a sposób jego zdobycia staje się istotnym elementem rozwiązania konfliktu.
„Ale teraz mam Amulet Rodneya! Przygotuj się na śmierć!”
Najpopularniejsze wątki fabularne
Do wątków fabularnych nie należą jedynie przedmioty. Wątkiem fabularnym mogą być również takie rzeczy jak ukryte pochodzenie czy wezwanie do przygody.
Do najpopularniejszych wątków fabularnych należą:
- Powrót
- Ostateczna konfrontacja
- Pościg
- Nagroda
- Niebezpieczna kaplica
- Droga prób
- Przekroczenie progu
- Pomoc
- Odrzucenie wezwania
- Wezwanie do przygody
- Wyprawa
- Ukryte królewskie pochodzenie
*Linki prowadzą do dokładnych analiz poszczególnych wątków
Bibliografia:
- Harry Potter i Kamień Filozoficzny 2001
- The Ultimate Encyclopedia of Fantasy by David Pringle