Twórca: J. K. Rowling
Źródło: Harry Potter i Kamień Filozoficzny (powieść)
Data: 1997
Wprowadzenie
Harry Potter był jeszcze niemowlęciem, gdy jego rodzice zostali zamordowani przez złowrogiego Lorda Voldemorta – czarodzieja tak przerażającego, że cała społeczność magiczna na wszelki wypadek nazywa go „Sam-Wiesz-Kim”. Mimo że Harry był kolejnym celem mrocznego czarodzieja, jakaś szczególna cecha chłopca sprawiła, że moc Voldemorta odbiła się od niego, a zabójca został pokonany.
Osierocony Harry został następnie wychowany w zaniedbaniu przez swoich złośliwych mugolskich (czyli niemagicznych) krewnych, wuja i ciotkę Dursleyów. Powiedziano mu jedynie, że jego rodzice zginęli w wypadku samochodowym. Wszystko zmieniło się w dniu jego jedenastych urodzin, kiedy poznał prawdę o swoim magicznym pochodzeniu i zdolnościach oraz otrzymał zaproszenie do nauki w Szkole Magii i Czarodziejstwa w Hogwarcie.
Sam Harry jest pod wieloma względami zwyczajnym chłopakiem, z którym każdy może się utożsamiać. Pochodzi z dysfunkcyjnej rodziny, jego rodzice nie żyją, a on sam nie jest wybitnym uczniem. Mimo to jest zdolny do wielkich rzeczy, dzięki czemu wielu czytelników może odnaleźć w nim coś podobnego do siebie.
Przygody Harry’ego
Przygody Harry’ego rozgrywają się na tle jego kolejnych lat nauki w Hogwarcie. Voldemort próbuje odzyskać utraconą potęgę, a odważny i pomysłowy młody czarodziej wraz ze swoimi najlepszymi przyjaciółmi, Ronem Weasleyem i Hermioną Granger, wielokrotnie robi wszystko, by pokrzyżować jego złowrogie plany. Nad nimi czuwają dobroduszny półolbrzym i gajowy Hagrid oraz mądry i potężny profesor Dumbledore, dyrektor szkoły w Hogwarcie.
W kolejnych częściach Harry coraz bardziej angażuje się w wydarzenia, zamiast jedynie na nie reagować. W Komnacie Tajemnic on i jego przyjaciele są bardziej świadomi świata magii, który stał się dla nich czymś naturalnym. Jednocześnie zagrożenie związane z otwarciem Komnaty Tajemnic sprawia, że problemy, z którymi się mierzą, stają się coraz poważniejsze.
Seria książek
Książki stały się światowym fenomenem. W chwili powstania tego tekstu seria obejmowała: Harry Potter i Kamień Filozoficzny (1997), Harry Potter i Komnata Tajemnic (1998), Harry Potter i Więzień Azkabanu (1999), Harry Potter i Czara Ognia (2000) oraz Harry Potter i Zakon Feniksa, początkowo planowana na koniec 2002 roku, ostatecznie miała premierę 21 czerwca 2003 r. Dwa ostatnie tomy to: Harry Potter i Książę Półkrwi (2005) i Harry Potter i Insygnia Śmierci.
Adaptacje filmowe
Doskonała ekranizacja pierwszej książki, z Danielem Radcliffe’em w roli Harry’ego, miała premierę w 2001 roku i została przyjęta bardzo ciepło, co doprowadziło do zekranizowania wszystkich kolejnych książek.
Podczas prac nad filmami twórcy uznawali J.K. Rowling za jedno z najważniejszych źródeł wiedzy o świecie Harry’ego Pottera. Jej znajomość stworzonego uniwersum wykraczała poza informacje zawarte w książkach. Rowling posiadała wiele szczegółowych pomysłów dotyczących świata i jego bohaterów, a podczas pracy nad scenariuszem dzieliła się nimi ze Steve’em Klovesem.
Kloves miał dużą swobodę w procesie adaptacji, jednak regularnie sprawdzał u Rowling, czy obrany przez niego kierunek jest właściwy. Nie zdradzała mu przyszłych wydarzeń wprost, ale potrafiła powiedzieć, kiedy zmierzał w niewłaściwą stronę. Rowling przekazywała mu więcej informacji niż innym osobom, ponieważ jako scenarzysta musiał wiedzieć, które elementy można zmienić lub usunąć, a które będą miały znaczenie w kolejnych częściach historii. Dzięki temu mógł uwzględniać przyszły rozwój fabuły już podczas pracy nad wcześniejszymi filmami.
Proces adaptacji wymagał więc nie tylko przeniesienia wydarzeń z książki na ekran, lecz także podejmowania decyzji dotyczących tego, które szczegóły powinny pozostać, a które można pominąć. Niektóre elementy były celowo zachowywane ze względu na ich znaczenie w przyszłych częściach serii. Komnata Tajemnic była pod tym względem łatwiejsza do zaadaptowania niż Kamień Filozoficzny, ponieważ jej fabuła była bardziej linearna.
Rowling pozostawała również zaangażowana w rozwój bohaterów. W przypadku Hermiony Kloves podkreślał, że była jego ulubioną postacią do pisania. Jej wiedza pozwalała przekazywać widzowi informacje o świecie, a jednocześnie sama bohaterka pozostawała zabawna, szczególnie dlatego, że nie zawsze zdawała sobie sprawę z tego, jak wpływa na innych. W kolejnych częściach Hermiona stopniowo się zmienia – staje się bardziej przyjazna Harry’emu i Ronowi, bardziej swobodna i mniej skupiona wyłącznie na książkach, nie tracąc przy tym swojej charakterystycznej osobowości.
Szczególne miejsce w wizji Rowling zajmował również Dumbledore. Kloves postrzegał go jako postać, która w pewien sposób przemawia za autorem, natomiast Rowling opisywała dyrektora jako człowieka mądrego i doświadczonego, niosącego ze sobą ciężar wiedzy o wielu rzeczach, których inni nie rozumieją. Dumbledore zna sekrety i potrafi przewidywać przyszłość, a swoją spokojną naturą i poczuciem humoru utrzymuje mroczny cień z dala od siebie i innych.
Za światem Harry’ego Pottera stoją również poważniejsze tematy. Rowling zwracała uwagę, że jej książki, mimo pozornie lekkiej i przygodowej formy, poruszają między innymi kwestie rasizmu oraz idei czystości krwi. W Komnacie Tajemnic problem ten staje się szczególnie istotny, a groźba związana z określeniem „szlama” nabiera emocjonalnego znaczenia. Rowling świadomie wykorzystywała ten motyw, jednocześnie unikając nachalnego moralizowania.
Współpraca Rowling z Klovesem opierała się przede wszystkim na zaufaniu. Scenarzysta otrzymywał dostęp do informacji, które pozwalały mu zachować spójność historii, natomiast Rowling pozostawiała mu przestrzeń do pracy nad scenariuszem. Jej udział w produkcji nie polegał więc na prostym kontrolowaniu każdego elementu ekranizacji, lecz na przekazywaniu wiedzy niezbędnej do tego, aby filmowa wersja historii pozostawała zgodna z kierunkiem całej serii.
Rowling podkreślała również znaczenie wierności książkom przy kolejnych ekranizacjach. Zależało jej, aby Kloves nadal pisał scenariusze i zachowywał ducha oryginalnych historii, nawet jeśli filmowa adaptacja wymagała skrótów, zmian i pomijania części materiału.
Bibliografia
- Harry Potter i Kamień Filozoficzny 2001
- Harry Potter i Komnata Tajemnic 2002
- The Definitive Illustrated Guide to Fantasy by David Pringle