Twórca: Robert E. Howard
Źródło: „Feniks na mieczu” (opowiadanie)
Data: 1932
Archetypowy bohater magii i miecza
Potężnie zbudowany wojownik z krainy zwanej Cymmerią (która obecnie leży pod Morzem Północnym) w tak zwanej Erze Hyboryjskiej, przypadającej na okres krótko po upadku Atlantydy. Conan jest archetypowym bohaterem magii i miecza, silnym fizycznie, lecz niezbyt bystrym (choć jego „głupota” bywa wyolbrzymiana), który wyrąbuje sobie drogę przez pseudohistoryczny świat, który nigdy nie istniał, pełen magii, potworów i pięknych kobiet.
Po raz pierwszy pojawił się w 17 opowiadaniach i nowelach napisanych dla magazynu Weird Tales w latach 1932–1936. Jedyna opowieść o Conanie długości powieści, jaką napisał Howard, „Godzina smoka” (publikowana w odcinkach w latach 1935–1936), ostatecznie stała się pierwszą książką o Conanie, Conan Zdobywca (1950), wydaną długo po przedwczesnej śmierci autora.
Pierwsze książki o Conanie
Później ukazały się kolejne tomy o Conanie, zestawione przez różnych redaktorów – z których najbardziej znanym był L. Sprague de Camp – z opowiadań Howarda publikowanych w czasopismach oraz niepublikowanych fragmentów: The Sword of Conan (1952), The Coming of Conan (1953), King Conan (1953), Conan the Barbarian (1955), Tales of Conan (1955), a następnie liczne późniejsze przeróbki i nowe zestawienia materiału zawartego w tych książkach.
Kiedy pod koniec lat 60. opowiadania Howarda trafiły na masowy rynek w wydaniach kieszonkowych, stały się jednym z dwóch największych źródeł wpływu na rodzący się komercyjny gatunek heroic fantasy. Drugim był równie opóźniony wpływ Władcy Pierścieni J.R.R. Tolkiena.
Conan w rękach innych autorów
Pierwszą z wielu kontynuacji napisanych przez innych autorów był The Return of Conan (1957), znany również jako Conan the Avenger, autorstwa Bjorna Nyberga i L. Sprague’a de Campa.
Do innych kontynuacji należą: Conan of the Isles de Campa i Lina Cartera (1969); Conan the Buccaneer de Campa i Cartera (1971); Conan of Aquilonia de Campa i Cartera (1977); Conan the Swordsman de Campa, Cartera i Nyberga (1978); Conan and the Sorcerer Andrew J. Offutta (1978); Conan the Liberator de Campa i Cartera (1979); Conan: The Sword of Skelos Offutta (1979); Conan: The Road of Kings Karla Edwarda Wagnera (1979); Conan the Rebel Poula Andersona (1980); Conan and the Spider God de Campa (1980); trafnie zatytułowany Conan the Mercenary Offutta (1980), o którym magazyn Locus napisał: „jest to część oryginalnej serii o Conanie wydawnictwa Ace, której nie należy mylić z oryginalną serią o Conanie wydawnictwa Bantam ani z opracowaniem przez de Campa oryginalnej serii Howarda o Conanie, ani z oryginalną serią komiksów, filmów czy nakręcanych lalek o Conanie”;
Conan the Invincible Roberta Jordana (1982); Conan the Defender Jordana (1982); Conan the Unconquered Jordana (1983); Conan the Triumphant Jordana (1983); Conan the Magnificent Jordana (1984); Conan the Victorious Jordana (1984); Conan the Valorous Johna Maddoxa Robertsa (1985); Conan the Fearless Steve’a Perry’ego (1986); Conan the Renegade Leonarda Carpentera (1986); Conan the Raider Carpentera (1986); Conan the Champion Robertsa (1987); Conan the Defiant Perry’ego (1987); Conan the Marauder Robertsa (1987); Conan the Warlord Carpentera (1988); Conan the Valiant Rolanda Greena (1988); Conan the Hero Carpentera (1989); Conan the Bold Robertsa (1989); Conan the Indomitable Perry’ego (1989); Conan the Free Lance Perry’ego (1990); Conan the Great Carpentera (1990); Conan the Formidable Perry’ego (1990); Conan the Guardian Greena (1991); Conan the Rogue Robertsa (1991); Conan the Outcast Carpentera (1991); Conan the Relentless Greena (1992); Conan the Savage Carpentera (1992); Conan of the Red Brotherhood Carpentera (1993); Conan and the Gods of the Mountain Greena (1993); Conan the Hunter Seana A. Moore’a (1993); Conan and the Treasure of the Python Robertsa (1993); Conan, Scourge of the Bloody Coast Carpentera (1994); Conan at the Demon’s Gate Greena (1994); Conan and the Manhunters Robertsa (1994); Conan the Gladiator Carpentera (1994); Conan and the Amazon Robertsa (1995); Conan and the Mists of Doom Greena (1995); i bez wątpienia wiele kolejnych, które jeszcze miały nadejść.
Szczyt popularności Conana
Wydaje się, że Conan osiągnął szczyt swojej popularności na początku lat 80., 50 lat po swoim stworzeniu – i niemal równie długo po samobójstwie swojego twórcy (Robert E. Howard nie dożył chwili, w której mógłby zobaczyć, jak potworne zjawisko wypuścił na świat).
Postać pojawiała się również w komiksach, w co najmniej trzech różnych seriach Marvel Comics: Conan the Barbarian (od 1970), The Savage Sword of Conan (od 1974) oraz King Conan (od 1980).
Powstały także gry fabularne o Conanie oraz gamebooki typu „wybierz własną przygodę”.
Conan na ekranie
Pierwszy film o Conanie, Conan Barbarzyńca Johna Miliusa z 1982 roku, był krwawym filmem fantasy, któremu odniesienia do Nietzschego nadawały ciężki charakter. W tytułowej roli wystąpił kulturysta Arnold Schwarzenegger – i żaden aktor nigdy nie wyglądał bardziej przekonująco jako znana postać fikcyjna.
Ponownie wcielił się w bohatera w filmie Conan Niszczyciel (1984). Oba filmy doczekały się w latach swojej premiery adaptacji powieściowych: pierwszą napisali nieunikniony duet L. Sprague de Camp i Lin Carter, a drugą najlepszy spośród późniejszych autorów pastiszów o Conanie, Robert Jordan.
Conan w twórczości Roberta Jordana
Conan stał się wspólną własnością licznych pisarzy, w tym Roberta Jordana, o którym L. Sprague de Camp powiedział: „Nikt żyjący nie pisze o Conanie lepiej niż Robert Jordan”.