Robert E. Howard (1906–1936) – amerykański pisarz fantasy, jeden z najważniejszych twórców fantastyki heroicznej, znany przede wszystkim jako autor opowieści o Conanie Barbarzyńcy. Jego twórczość odegrała istotną rolę w rozwoju literatury miecza i magii (sword and sorcery), łączącej dynamiczną akcję, przygodę i elementy nadprzyrodzone.
Howard zmarł śmiercią samobójczą w wieku 30 lat. Mimo krótkiego życia pozostawił dorobek literacki, którego znaczenie dla rozwoju fantasy ujawniło się w pełni dopiero po jego śmierci.
Conan Barbarzyńca
Najbardziej znanym bohaterem stworzonym przez Howarda jest Conan, bezwzględny wojownik pochodzący z Cimmerii. Opowieści o jego przygodach rozgrywają się w fikcyjnej Erze Hyboryjskiej, stanowiącej tło dla historii łączących walkę, magię i niezwykłe wyprawy.
Conan zadebiutował w opowiadaniu The Phoenix on the Sword, opublikowanym w grudniu 1932 roku na łamach magazynu Weird Tales. W latach 1932–1934 Howard napisał ponad dwadzieścia opowiadań poświęconych temu bohaterowi.
Utwory te wyróżniały się połączeniem dynamicznej akcji, przygody i elementów magicznych. Część historii została później opublikowana w zbiorach Conan the Conqueror (1950), znanym również pod tytułem The Hour of the Dragon, oraz The Sword of Conan (1952), King Conan (1953), The Coming of Conan (1953) i Conan the Barbarian (1954).
Pośmiertne publikacje i rozwój cyklu
Po śmierci Howarda opowieści o Conanie nadal ukazywały się w nowych wydaniach i zbiorach. Istotną rolę w ich popularyzacji odegrał L. Sprague de Camp, który uczestniczył w opracowywaniu i rozwijaniu materiałów pozostawionych przez pisarza.
W 1955 roku ukazał się zbiór Tales of Conan, częściowo przygotowany przez de Campa. Później publikowano kolejne historie, wykorzystując zarówno istniejące utwory Howarda, jak i pozostawione przez niego szkice oraz fragmenty.
W 1967 roku rozpoczęto wydawanie nowej serii opowieści o Conanie. De Camp i Lin Carter redagowali nieukończone teksty Howarda oraz tworzyli własne historie osadzone w Erze Hyboryjskiej.
Rozwijanie cyklu przez kolejnych autorów wzbudzało również kontrowersje. Krytykowano zwłaszcza sposób, w jaki niektóre nowe opowieści odbiegały od pierwotnej koncepcji bohatera.
Inni bohaterowie
Oprócz Conana Howard stworzył kilka innych postaci, których przygody należą do fantasy heroicznej.
Kull z Atlantydy
Kull to wojownik pochodzący z Atlantydy, którego historia rozgrywa się w czasach poprzedzających Erę Hyboryjską. Bohater pojawia się między innymi w zbiorze King Kull (1967).
Opowieści o Kullu przedstawiają brutalny świat, w którym walka o władzę i konflikty zbrojne stanowią istotną część życia bohaterów.
Bran Mak Morn
Bran Mak Morn jest królem Piktów, którego przygody wykorzystują motywy historyczne i fantastyczne. Howard przedstawił tę postać między innymi w opowiadaniu Worms of the Earth (1932).
Historie o Branie Mak Mornie łączą tematykę walki z najeźdźcami z elementami nadprzyrodzonymi.
Turlogh Dubh O’Brien
Turlogh Dubh O’Brien, znany również jako Czarny Turlogh, jest celtyckim wojownikiem wyjętym spod prawa. Jego przygody zostały zebrane w tomie Marchers of Valhalla (1973).
Solomon Kane
Odmiennym bohaterem Howarda jest Solomon Kane, XVI-wieczny purytanin, korsarz i wędrowny wojownik, który przemierza świat, walcząc z potworami, magią i złem.
Opowieści o Solomonie Kanie wykorzystują historyczne realia oraz motywy fantastyczne, przedstawiając przygody bohatera kierującego się własnym poczuciem sprawiedliwości.
Jego historie zostały zebrane między innymi w tomie Red Shadows (1968).
Pozostała twórczość
Howard tworzył również opowieści wykorzystujące motywy historyczne, mitologiczne i fantastyczne. Do jego dorobku należą utwory przedstawiające wojowników różnych epok, których przygody łączą elementy walki, magii i nadprzyrodzonych zagrożeń.
Pisarz sięgał także po konwencję horroru, tworząc historie, w których bohaterowie muszą mierzyć się z niezwykłymi istotami i tajemniczymi siłami.
Znaczenie dla rozwoju fantasy
Robert E. Howard odegrał kluczową rolę w kształtowaniu fantastyki heroicznej. Jego opowieści o Conanie przyczyniły się do utrwalenia konwencji miecza i magii, w której najważniejsze miejsce zajmują przygoda, walka i indywidualne dokonania bohatera.
Charakterystyczną cechą jego twórczości jest przedstawianie silnych, niezależnych wojowników, działających w brutalnych światach pełnych konfliktów i niebezpieczeństw. Bohaterowie Howarda często przeciwstawiają się zarówno ludzkim przeciwnikom, jak i siłom nadprzyrodzonym.
Najtrwalszym osiągnięciem pisarza pozostaje stworzenie Conana Barbarzyńcy oraz Ery Hyboryjskiej. Opowieści te stały się podstawą licznych kontynuacji i adaptacji, a ich wpływ na rozwój literatury fantasy utrzymywał się przez kolejne dziesięciolecia.
Bibliografia
- Pringle, David, et al. The Ultimate Encyclopedia of Fantasy: The definitive illustrated guide. London: Headline, 2021.