Wargaming fantastyczny – odmiana gier wojennych wykorzystująca elementy fantasy, w której uczestnicy odtwarzają starcia fikcyjnych armii za pomocą figurek, makiet terenu oraz określonych zasad symulacji bitewnej. Choć tradycja historycznych gier wojennych sięga znacznie wcześniejszych okresów, fantasy zaczęło odgrywać w nich istotną rolę dopiero w latach siedemdziesiątych XX wieku. Szczególne znaczenie dla rozwoju tej formy rozrywki miała działalność brytyjskiego przedsiębiorstwa Games Workshop oraz opracowanie systemu Warhammer.
Początki fantastycznych gier wojennych
Rozwój fantastycznych gier wojennych był związany z rosnącą popularnością Dungeons & Dragons. Sukces tej gry przyczynił się do zwiększenia zainteresowania fantasy wśród miłośników tradycyjnych symulacji bitewnych. Początkowo jednak elementy fantastyczne pozostawały stosunkowo niewielką częścią rynku gier wojennych.
Przełom nastąpił wraz z działalnością Games Workshop, brytyjskiego przedsiębiorstwa założonego w 1975 roku przez Steve’a Jacksona i Iana Livingstone’a, późniejszych twórców serii książek paragrafowych Fighting Fantasy.
Firma rozpoczęła działalność w niewielkim mieszkaniu, koncentrując się początkowo na sprzedaży fantastycznych gier planszowych. W 1977 roku otworzyła pierwszy sklep w Londynie, stopniowo rozwijając działalność handlową.
W 1992 roku Jackson i Livingstone sprzedali Games Workshop. Przedsiębiorstwo posiadało wówczas 30 sklepów na terenie Wielkiej Brytanii i zatrudniało 250 pracowników.
Warhammer i rozwój bitew figurkowych
Jednym z najważniejszych produktów Games Workshop stał się Warhammer, system zasad przeznaczony do rozgrywania bitew pomiędzy armiami fantasy reprezentowanymi przez miniaturowe figurki.
W początkowym okresie zasady gry były stosunkowo proste, dzięki czemu można było je szybko opanować i rozpocząć rozgrywkę bez rozbudowanych przygotowań. System umożliwiał prowadzenie starć między fikcyjnymi wojskami na przygotowanych polach bitew.
Popularność Warhammera przyczyniła się do rozwoju rynku figurek i akcesoriów wykorzystywanych w grach wojennych. Gracze mogli stopniowo powiększać swoje armie, nabywając kolejne modele, elementy terenu oraz materiały potrzebne do przygotowania makiet.
Games Workshop rozwijało jednocześnie ofertę innych produktów. Oprócz podstawowego systemu Warhammer przedsiębiorstwo wydawało kilka fantastycznych gier wojennych, liczne gry science fiction oraz gry planszowe.
Jednym z produktów związanych z Warhammerem był Warhammer boxed set, zawierający podręczniki zasad, kości oraz dwie armie figurek. Zestaw umożliwiał rozpoczęcie rozgrywki bez konieczności osobnego kompletowania podstawowego wyposażenia.
Istotnym źródłem przychodów przedsiębiorstwa była sprzedaż miniatur pod marką Citadel Miniatures, wykorzystywanych zarówno do rozbudowy armii, jak i przygotowywania kolejnych scenariuszy bitewnych.
Alternatywne systemy bitewne
Obok Warhammera rozwijały się również inne systemy fantastycznych gier wojennych. Różniły się one stopniem złożoności zasad, szczegółowością symulacji oraz czasem potrzebnym do przeprowadzenia rozgrywki.
Jednym z nich było Hordes of the Things, znane również pod skrótem HoTT. System opierał się na popularnych zasadach historycznych gier wojennych DBA i został dostosowany do realiów fantasy.
W porównaniu z Warhammerem Hordes of the Things oferowało bardziej szczegółowe odwzorowanie sytuacji bitewnych, jednak wymagało również więcej czasu na rozegranie starcia.
Własne zasady bitewne opracowało także Tactical Studies Rules, wydając AD&D Battle System, związany z Advanced Dungeons & Dragons. Gra nie zdobyła jednak większego zainteresowania na rynku.
Figurki fantasy i modelarstwo
Miniaturowe figurki stały się istotnym elementem zarówno gier wojennych, jak i tradycyjnych RPG. W grach bitewnych reprezentowały oddziały wojskowe, natomiast podczas sesji fabularnych służyły przede wszystkim do przedstawiania postaci oraz wyjaśniania sytuacji związanych z walką.
Figurki wykorzystywano także poza samą rozgrywką. Ich kolekcjonowanie i malowanie stanowiło odrębną formę zainteresowania fantastyką, a część modeli wyróżniała się wysokim poziomem szczegółowości wykonania.
Na rynku działało kilka przedsiębiorstw specjalizujących się w produkcji miniatur. Do najbardziej znanych należały Ral Partha, Reaper oraz Fantasy Forge, oferujące szeroki wybór postaci i potworów przeznaczonych przede wszystkim do gier RPG.
Citadel Miniatures również produkowało figurki odpowiednie do gier fabularnych, choć marka była szczególnie związana z rynkiem fantastycznych gier wojennych.
Komputerowe gry wojenne fantasy
Rozwój technologii komputerowych doprowadził do powstania elektronicznych odpowiedników tradycyjnych gier wojennych. Ich popularność wynikała między innymi z możliwości ograniczenia przygotowań niezbędnych do rozpoczęcia rozgrywki.
W komputerowych grach wojennych program odpowiadał za odwzorowanie terenu, rozmieszczenie wojsk oraz kontrolowanie ich przemieszczania się. Automatycznie obliczał również odległości i rozstrzygał sytuacje wynikające z zasad gry.
Rozwiązania te zastępowały tradycyjne pomiary wykonywane za pomocą taśm mierniczych oraz ręczne przesuwanie znaczników i figurek. Dzięki temu rozgrywka stawała się łatwiejsza do przygotowania i prowadzenia.
W wielu tytułach komputer przejmował kontrolę nad jedną ze stron konfliktu, podczas gdy gracz dowodził przeciwną armią. Istotną zaletą takiego rozwiązania była możliwość rozpoczęcia gry bez konieczności znalezienia drugiego uczestnika.
Tradycyjne gry wojenne wymagały niekiedy nawet godziny przygotowań, podczas gdy ich komputerowe odpowiedniki były gotowe do rozpoczęcia niemal natychmiast.
Komputerowe symulacje miały jednak również ograniczenia. Programy nie zawsze potrafiły dorównać pomysłowości ludzkiego przeciwnika, a część z nich oferowała stosunkowo niewielki wybór scenariuszy.
Do znanych komputerowych gier wojennych fantasy należały Warhammer, Master of Magic, Castles, Fantasy General, Warcraft I, Warcraft II oraz Warlords I, Warlords II i Warlords III.
Rozwój komputerowych gier wojennych rozszerzył możliwości uczestnictwa w fantastycznych symulacjach bitewnych, zachowując podstawowe założenia strategicznej rozgrywki, a jednocześnie ograniczając konieczność korzystania z fizycznych figurek, makiet i innych akcesoriów.
Bibliografia
- Pringle, David, The Ultimate Encyclopedia of Fantasy, Woodstock: Overlook Press, 1999.